Δραματική έκκληση από τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) για τη μεγαλύτερη απειλή ενεργειακής ασφάλειας στην ιστορία. Ποιες αγορές κινδυνεύουν άμεσα με «στεγνό» εφοδιασμό και πώς η κρίση ξεπερνά το σοκ της δεκαετίας του '70.
Σε κατάσταση κόκκινου συναγερμού θέτει την παγκόσμια οικονομία ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA), με τον Εκτελεστικό Διευθυντή του, Φατίχ Μπιρόλ, να απευθύνει νέα, αυστηρή προειδοποίηση για την ταχύτητα με την οποία εξαντλούνται τα εμπορικά αποθέματα πετρελαίου και καυσίμων διεθνώς. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του IEA, η παρατεταμένη κρίση στη Μέση Ανατολή και το παρατεταμένο κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ έχουν προκαλέσει τη μεγαλύτερη διαταραχή εφοδιασμού στην ιστορία των ενεργειακών αγορών.
Στο «κόκκινο» τα αποθέματα καυσίμων
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών και τις επίσημες τοποθετήσεις του Οργανισμού, τα αποθέματα που είχαν συσσωρευτεί προτού ξεκινήσουν οι εχθροπραξίες και ο αποκλεισμός των Στενών έχουν πλέον σχεδόν εξαντληθεί. Ο Μπιρόλ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου, επισημαίνοντας ότι σε κρίσιμες αγορές, όπως αυτή της Ευρώπης και της Ασίας, τα αποθέματα σε εξειδικευμένα προϊόντα—με πρώτα το ντίζελ και τα καύσιμα αεροπλοΐας (jet fuel)—επαρκούν για ελάχιστες εβδομάδες (περίπου 6 εβδομάδες για τα καύσιμα αεροπλάνων στην Ευρώπη), εάν δεν αποκατασταθεί άμεσα η ομαλότητα στις μεταφορές.
«Αντιμετωπίζουμε τη μεγαλύτερη απειλή για την ενεργειακή ασφάλεια στην ιστορία», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Φατίχ Μπιρόλ. «Μέχρι σήμερα η αγορά χάνει περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως. Πρόκειται για μια κατάσταση που ξεπερνά συνδυαστικά τα διπλά πετρελαϊκά σοκ του 1973 και του 1979, καθώς και την κρίση του 2022».
Το χρονικό της ασφυξίας και η «ένεση» των 400 εκατ. βαρελιών
Η ιστορική απόφαση του IEA να απελευθερώσει 400 εκατομμύρια βαρέλια από τα στρατηγικά αποθέματα των κρατών-μελών του—η μεγαλύτερη συντονισμένη παρέμβαση στην ιστορία του—προσέφερε μια προσωρινή ανάσα και συγκράτησε τις τιμές του Brent κοντά στα $107 και του WTI πέριξ των $100. Ωστόσο, η κίνηση αυτή κάλυψε περίπου το 20% των συνολικών στρατηγικών αποθεμάτων ασφαλείας, γεγονός που σημαίνει ότι τα περιθώρια για περαιτέρω «αιμοδοσία» της αγοράς στενεύουν επικίνδυνα.
Η ανησυχία εντείνεται από το γεγονός ότι περισσότερες από 80 ενεργειακές υποδομές και περιουσιακά στοιχεία στην περιοχή του Κόλπου έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ακόμη και αν βρεθεί άμεσα διπλωματική λύση και ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, η πλήρης αποκατάσταση της παραγωγής και των εφοδιαστικών αλυσίδων μπορεί να απαιτήσει έως και δύο χρόνια.
Καμπανάκι για πληθωρισμό και νέα άνοδο στα καύσιμα
Η αποσύνδεση που παρατηρείται τις τελευταίες εβδομάδες ανάμεσα στις σχετικά σταθερές τιμές των συμβολαίων μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) και της σκληρής φυσικής πραγματικότητας των ελλείψεων αναμένεται να κλείσει βίαια.
Ο IEA προειδοποιεί τις κυβερνήσεις ότι καμία χώρα δεν πρόκειται να μείνει ανεπηρέαστη από το κύμα ακρίβειας και καλεί σε λήψη έκτακτων μέτρων για τη μείωση της ζήτησης (όπως η ενθάρρυνση της τηλεργασίας, η μείωση των ορίων ταχύτητας και ο περιορισμός των άσκοπων μετακινήσεων). Εάν τα εμπορικά αποθέματα στερέψουν πλήρως προτού υπάρξει αποκλιμάκωση, η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει να διολισθήσει σε ένα βαθύ καθεστώς στασιμοπληθωρισμού, με τις τιμές στην αντλία για τους καταναλωτές να παίρνουν ξανά την ανιούσα.
