Την ανάγκη η Ευρώπη να εγκαταλείψει την αδράνεια, να επιταχύνει τη λήψη αποφάσεων και να διαμορφώσει μια καθαρή στρατηγική κατεύθυνση ανέδειξε ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Πρόεδρος του Eurogroup, Κυριάκος Πιερρακάκης. Στο πλαίσιο του 6ου «Thessaloniki Metropolitan Summit», ο κ. Πιερρακάκης συζήτησε με τον καθηγητή Παγκόσμιας Ιστορίας του Πανεπιστημίου της Οξφόρδης, Peter Frankopan, για την ανάγκη ενός νέου αναπτυξιακού άλματος στην ήπειρο.
Η συζήτηση πραγματοποιήθηκε σε μια περίοδο όπου η χαμηλή παραγωγικότητα, οι δημογραφικές πιέσεις, οι εξωτερικοί κλυδωνισμοί και ο εντεινόμενος διεθνής ανταγωνισμός συμπιέζουν τις ευρωπαϊκές προοπτικές. Όπως υπογράμμισε ο υπουργός, η ηγεσία δεν μπορεί πλέον να εξαντλείται σε βαρύγδουπες διακηρύξεις ή απλή διαχείριση προβλημάτων, αλλά οφείλει να συνδυάζει ταχύτητα, πολιτική βούληση και προσαρμοστικότητα.
Διπλή αποστολή και ταχύτητα για τις κυβερνήσεις
«Το μέλλον επιταχύνεται και έρχεται με πολύ μεγαλύτερη ταχύτητα από ό,τι στο παρελθόν», ανέφερε ο κ. Πιερρακάκης, σημειώνοντας ότι οι σύγχρονες κυβερνήσεις έχουν μια διπλή αποστολή. Οφείλουν αφενός να επιλύουν τις συσσωρευμένες εκκρεμότητες και αφετέρου να διαθέτουν την ευελιξία να αντιδρούν σε απρόβλεπτα γεγονότα.
Πρέπει να λύνεις τα προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί και είναι προφανή, ενώ ταυτόχρονα πρέπει να είσαι αρκετά ευέλικτος, ώστε να απαντάς έξυπνα και αποτελεσματικά σε όσα δεν γνωρίζεις ή, ακόμη καλύτερα, σε όσα δεν γνωρίζεις ότι δεν γνωρίζεις.
Ο υπουργός σημείωσε ότι η ελληνική εμπειρία καταδεικνύει πως οι καθυστερημένες μεταρρυθμίσεις, όταν υλοποιηθούν με ταχύτητα και κλίμακα, λειτουργούν ως ισχυρός αναπτυξιακός καταλύτης, προσφέροντας ένα ουσιαστικό «μέρισμα» από τα προφανή πράγματα που δεν είχαν γίνει για χρόνια.
Από τον κατακερματισμό στην ενοποίηση
Περιγράφοντας τις αδυναμίες της Ευρώπης, ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε στον κατακερματισμό σε κρίσιμους τομείς, όπως η ενοποίηση των κεφαλαιαγορών, η Τραπεζική Ένωση (που πλέον συζητείται ως Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων), ο ψηφιακός μετασχηματισμός του ευρώ, η κοινή ενεργειακή πολιτική και η τεχνολογική στρατηγική.
Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, οι πιέσεις στην άμυνα και η τεχνολογική επιτάχυνση άλλαξαν τους υπολογισμούς των κρατών-μελών, αναδεικνύοντας το κόστος της «μη Ευρώπης».
Στο σημερινό γεωπολιτικό τοπίο δεν έχουμε την πολυτέλεια να είμαστε 27. Πρέπει να είμαστε μία.
Ο υπουργός χαρακτήρισε τις ευρωπαϊκές καθυστερήσεις ως «συσσωρευμένες αποτυχίες» που μπορούν να μετατραπούν σε αναπτυξιακό πλεονέκτημα μέσω γρήγορων ενοποιήσεων, όπως το ψηφιακό ευρώ με ορίζοντα υλοποίησης το 2029. Σχετικά με την έκθεση Ντράγκι, τόνισε ότι η κάλυψη της απόστασης για την εφαρμογή των προτάσεων είναι ζήτημα χρόνου και όχι διλήμματος.
Τεχνολογία, τεχνητή νοημοσύνη και πολιτική στην πράξη
Χαρακτηρίζοντας την τεχνολογία ως την «κούρσα του 21ου αιώνα», αντίστοιχη με την κατάκτηση του Διαστήματος, ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η Ευρώπη πρέπει να ορίσει τη δική της ταυτότητα και φιλοδοξία. Παράλληλα, περιέγραψε τρεις στρατηγικές επιλογές: ηγεσία, κάλυψη της απόστασης ή συνεργασία και διαμόρφωση κανόνων.
Στην περίπτωση των δικτύων 5G, σημείωσε ότι η εθνική ασφάλεια αποτελεί κεντρικό κριτήριο, ενώ επέκρινε το παρελθόν όπου η Ευρώπη δεν αξιοποίησε την ενιαία αγορά για να στηρίξει τεχνολογικούς κολοσσούς όπως η Ericsson και η Nokia.
Όσον αφορά την τεχνητή νοημοσύνη:
-
Ο ανθρώπινος νους σκέφτεται γραμμικά.
-
Οι αλλαγές συμβαίνουν εκθετικά.
-
Τα πολιτικά συστήματα αντιδρούν υπογραμμικά.
Για τον λόγο αυτό απαιτείται οριζόντια διακυβέρνηση, συνέργειες και προσέλκυση ταλέντου στο δημόσιο. Ο υπουργός συμπλήρωσε ότι οι πολίτες αναζητούν πρακτικές εφαρμογές και όχι αφηρημένες διακηρύξεις, φέρνοντας ως παράδειγμα το gov.gr, το οποίο εμπνεύστηκε από το βρετανικό πρότυπο και κέρδισε την κοινωνία επειδή η υλοποίησή του «μίλησε από μόνη της».
Στο πεδίο της ιστορικής αντίληψης, σημείωσε ότι η ηγεσία απαιτεί συγχρονισμό του εσωτερικού ρολογιού με το «ρολόι της Ιστορίας», φέρνοντας το παράδειγμα του Τζον Κένεντι κατά την κρίση της Κούβας. Σχετικά με την Κίνα, τόνισε ότι η ευρωπαϊκή στρατηγική δεν πρέπει να είναι παθητική, αλλά να βασίζεται στην αυτογνωσία.
Η οπτική του Peter Frankopan
Από την πλευρά του, ο καθηγητής Peter Frankopan υποστήριξε ότι η Ευρώπη οφείλει να επανεξετάσει τα όριά της και τη γεωπολιτική της ταυτότητα, κοιτάζοντας πέρα από τα στενά όρια των 27 κρατών-μελών.
Ο κ. Frankopan πρότεινε:
-
Μεγαλύτερη ανάληψη ρίσκου και ταχύτερη λήψη αποφάσεων.
-
Αναθεώρηση της πολιτικής ανταγωνισμού και των συγχωνεύσεων, ώστε να δημιουργηθούν ευρωπαϊκές επιχειρήσεις ικανές να ανταγωνιστούν τις ΗΠΑ και την Κίνα.
-
Έγκαιρη προετοιμασία για την κλιματική αλλαγή, με έμφαση στην επάρκεια νερού, τα τρόφιμα, την ενέργεια, τη μετανάστευση και το κόστος ζωής.
