Σημαντικό παράθυρο για τη μείωση των κρατήσεων στις συντάξεις ανοίγει η εξέλιξη της πιλοτικής δίκης για την Εισφορά Αλληλεγγύης Συνταξιούχων (ΕΑΣ), μετά τη θετική για τους συνταξιούχους εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου Επικρατείας, Γεώργιου Βοΐλη, στη συνεδρίαση της Μείζονος Ολομέλειας του Ελεγκτικού Συνεδρίου στις 4 Νοεμβρίου. Η εισήγηση αμφισβητεί ευθέως τη συνταγματικότητα του σημερινού τρόπου παρακράτησης και προτείνει την αναμόρφωση του συστήματος, ώστε η εισφορά να υπολογίζεται κλιμακωτά και να μην επιβαρύνει με το ίδιο ποσοστό το σύνολο της σύνταξης.
Ο Γενικός Επίτροπος συντάσσεται επί της ουσίας με την προσφυγές συνταξιούχου και του Συνηγόρου του Πολίτη, που ζητούν την απαλλαγή της εισφοράς για συντάξεις έως 1.400 ευρώ και την επιβολή κράτησης μόνο στο ποσό που υπερβαίνει το όριο επιβολής (1.471 ευρώ μικτά) και όχι στο σύνολο της σύνταξης όπως πραγματοποιείται σήμερα-.
Η εξέλιξη αφορά περίπου 440.000 έως 450.000 συνταξιούχους που βλέπουν κάθε μήνα σημαντικό μέρος των αποδοχών τους να παρακρατείται υπέρ της ΕΑΣ. Το διακύβευμα δεν περιορίζεται σε μια τεχνική αλλαγή στον τρόπο υπολογισμού. Ενδεχόμενη δικαίωση της προσφυγής θα μπορούσε να οδηγήσει σε αισθητή αύξηση του καθαρού ποσού που καταλήγει κάθε μήνα στους δικαιούχους, χωρίς να απαιτείται αύξηση της ονομαστικής σύνταξης.
Η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου δεν δεσμεύει τους δικαστές, ωστόσο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς τάσσεται υπέρ της αναμόρφωσης ενός συστήματος που εφαρμόζεται εδώ και χρόνια. Η τελική κρίση ανήκει στη Μείζονα Ολομέλεια του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την απόφαση να αναμένεται τους πρώτους μήνες του 2027.
Πού εντοπίζεται το πρόβλημα με την ΕΑΣ
Σήμερα η Ειδική Εισφορά Αλληλεγγύης επιβάλλεται στις κύριες συντάξεις που υπερβαίνουν τα 1.468,02 ευρώ μικτά, με οκτώ κλιμάκια συντελεστών από 3% έως 14%. Το κρίσιμο σημείο είναι ότι το ποσοστό που αντιστοιχεί στο κλιμάκιο της σύνταξης εφαρμόζεται στο σύνολο του ποσού και όχι μόνο στο τμήμα που υπερβαίνει το όριο των 1.468 ευρώ.
Με άλλα λόγια, ένας συνταξιούχος που λαμβάνει σύνταξη 2.000 ευρώ δεν επιβαρύνεται με εισφορά μόνο για τα 532 ευρώ που υπερβαίνουν το αφορολόγητο όριο της ΕΑΣ, αλλά με ποσοστό 6% σε ολόκληρη τη σύνταξη. Έτσι, η μηνιαία κράτηση φθάνει τα 120 ευρώ.
Αυτό ακριβώς το σύστημα βρίσκεται στο επίκεντρο της δικαστικής αμφισβήτησης. Η πλευρά του προσφεύγοντος, του πρώην προέδρου του Ελεγκτικού Συνεδρίου Νίκου Αγγελάρα, υποστηρίζει ότι η εφαρμογή ενιαίου συντελεστή στο σύνολο της σύνταξης, χωρίς να εξαιρείται το τμήμα έως το όριο επιβολής της εισφοράς και χωρίς προοδευτική εφαρμογή διαφορετικών συντελεστών, παραβιάζει τις συνταγματικές αρχές της ισότητας και της αναλογικότητας.
Ο Γενικός Επίτροπος Γεώργιος Βοΐλης υιοθέτησε την κατεύθυνση αυτή, κρίνοντας ότι ο μη κλιμακωτός υπολογισμός και η επιβάρυνση ολόκληρης της σύνταξης δεν συμβιβάζονται με τις σχετικές συνταγματικές διατάξεις. Πρότεινε, συνεπώς, να θεσπιστεί διαφορετικός συντελεστής ανά κλιμάκιο, με την εισφορά να υπολογίζεται στο ποσό πάνω από το όριο των 1.400 ευρώ, το οποίο σήμερα, μετά τις αναπροσαρμογές, έχει διαμορφωθεί στα 1.468,02 ευρώ.
Το κρίσιμο ζήτημα των αναδρομικών
Εξίσου σημαντικό με τη μελλοντική μείωση των κρατήσεων είναι το ζήτημα της επιστροφής των ποσών που έχουν παρακρατηθεί τα προηγούμενα χρόνια. Εδώ, όμως, η εισήγηση του Γενικού Επιτρόπου περιλαμβάνει μια κρίσιμη επιφύλαξη.
Ο κ. Βοΐλης τάχθηκε υπέρ του περιορισμού της αναδρομικής επιστροφής στους συνταξιούχους που έχουν ήδη προσφύγει στη Δικαιοσύνη, προκειμένου να αποφευχθεί μια μεγάλη οικονομική επιβάρυνση για τα ασφαλιστικά Ταμεία. Ωστόσο, δεν προεξοφλείται ότι αυτή θα είναι και η τελική απόφαση, καθώς το ζήτημα της αναδρομικότητας παραμένει στην αρμοδιότητα της Ολομέλειας.
