Την κατάργηση φοροαπαλλαγών που ισχύουν σήμερα συστήνει η Κομισιόν στην Ελλάδα, αλλά η φοροαπαλλαγή με το υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος είναι εκείνη που απολαμβάνουν τα ακίνητα που ανήκουν offshores εταιρείες, ναυτιλιακές, εισηγμένες κ.λπ.
Η Κομισιόν εισηγείται την κατάργηση των φορολογικών απαλλαγών, προκειμένου να ενισχυθούν τα έσοδα του δημοσίου και για λόγους φορολογικής δικαιοσύνης, αλλά η ανάλυση του καταλόγου των εκπτώσεων φόρου που ισχύουν σήμερα αναδεικνύουν τις δυσκολίες του εγχειρήματος.
Υπενθυμίζεται ότι υπέρ της κατάργηση κάποιων φοροαπαλλαγών, χωρίς να τις προσδιορίζει έχει ταχθεί επανειλημμένως και ο διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος Γιάννης Στουρνάρας.
Σύμφωνα με την τελευταία καταγραφή του Γενικού Λογιστηρίου του Κράτους ο αριθμός των φοροαπαλλαγών που ίσχυσαν το 2024 ανέρχονταν σε 1.236 και κόστισαν στον προϋπολογισμό το ποσό των 22,88 δισ. ευρώ.
Οι περισσότερες αθροιστικά αφορούν τη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων και τη φορολογία ακινήτων νομικών προσώπων. Αναλυτικότερα:
- Φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων. Ισχύουν 252 φοροαπαλλαγές και κοστίζουν συνολικά 4,95 δισ. ευρώ, με το υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος να έχει το αφορολόγητο όριο, που ανέρχεται σε 3,92 δισ. ευρώ. Στην ίδια λίστα υπάρχουν οι εκπτώσεις δαπανών μικρομεσαίων επιχειρήσεων, απαλλαγές στο εισόδημα από κεφάλαιο (μερίσματα, τόκοι, δικαιώματα, ακίνητη περιουσία), απαλλαγές – μειώσεις στο εισόδημα από υπεραξία μεταβίβασης κεφαλαίου, στο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, από τα τεκμήρια και εκπτώσεις λόγω έκτακτων αναγκών (φυσικές καταστροφές, COVID-19, αύξηση κόστους, επίθεση Ρωσίας κ.λπ.).
- Φορολογία εισοδήματος νομικών προσώπων και νομικών οντοτήτων: Ισχύουν 265 φοροαπαλλαγές και κοστίζουν συνολικά 5,81 δισ. ευρώ. Αυτές αφορούν σε υποκειμενικές απαλλαγές νομικών προσώπων, απαλλαγές στο εισόδημα από επιχειρηματική δραστηριότητα, στα εισοδήματα από τόκους, δικαιώματα και μερίσματα βάσει διμερών συμβάσεων για την αποφυγή διπλής φορολόγησης, απαλλαγές από τη φορολογία ορισμένων εισοδημάτων, εκπτώσεις δαπανών – λοιπών ποσών, μειωμένους συντελεστές φορολογίας, μειώσεις φόρου, απαλλαγές κατά τον μετασχηματισμό επιχειρήσεων, αναπτυξιακούς νόμους και δαπάνες λόγω έκτακτων αναγκών (φυσικές καταστροφές, COVID-19, συνέπειες πολέμου στην Ουκρανία κ.λπ.).
- Φορολογία κεφαλαίου: Ισχύουν 129 εκπτώσεις και απαλλαγές, οι οποίες κοστίζουν 9,07 δισ. ευρώ, από τις οποίες επωφελήθηκαν συνολικά 4.981.442 φυσικά και νομικά πρόσωπα, τα οποία είχαν εκπτώσεις στον ΕΝΦΙΑ, στον Ειδικό Φόρο Ακινήτων, στις μεταβιβάσεις, γονικές παροχές, κληρονομιές και δωρεές.
Το όφελος των offshores
Η φοροαπαλλαγή που έχει το υψηλότερο δημοσιονομικό κόστος είναι εκείνη που ισχύει στον Ειδικό Φόρο Ακινήτων, η οποία το 2024 κόστισε 6,35 δισ. ευρώ.
Πρόκειται για το υψηλότερο κόστος απαλλαγής, καθώς οι επόμενες κοστίζουν:
- Τα αφορολόγητα των επιχειρήσεων κοστίζουν 5,9 δις. ευρώ
- Το αφορολόγητο των φυσικών προσώπων με ηλεκτρονικές πληρωμές κοστίζει 3,9 δισ. ευρώ.
- Οι απαλλαγές από τον φόρο μεταβίβασης ακινήτων είχαν δημοσιονομικό κόστος 2,43 δισ. ευρώ.
Σχεδόν όλες απαλλάσσονται
Ο Ειδικός Φόρος Ακινήτων (ΕΦΑ), επιβάλλεται με συντελεστή 15% ετησίως στην αντικειμενική αξία του εμπράγματου δικαιώματος επί του ακινήτου.
Τυπικά, ο ΕΦΑ επιβάλλεται σε νομικά πρόσωπα και νομικές οντότητες, ημεδαπή ή αλλοδαπή εταιρεία, οργανισμός, υπεράκτια εταιρεία, κάθε μορφής εταιρεία ιδιωτικών επενδύσεων, καταπίστευμα/trust, προσωπική επιχείρηση και κάθε άλλο πιθανό μόρφωμα εταιρικής οργάνωσης, που έχουν εμπράγματα δικαιώματα πλήρους ή ψιλής κυριότητας ή επικαρπίας σε ακίνητα, τα οποία βρίσκονται στην Ελλάδα.
Ενώ σκοπός του είναι η πάταξη της φοροαποφυγής σε περιπτώσεις ακινήτων, τα οποία ανήκουν σε εξωχώριες εταιρείες (offshore) δεδομένου ότι η μυστικότητα που περιβάλει το ιδιοκτησιακό καθεστώς των εταιρειών αυτών, παρέχει τη δυνατότητα στους πραγματικούς κατόχους των ακινήτων να παραμένουν ανώνυμοι και να φοροαποφεύγουν σε σχέση με το ακίνητο, υπάρχει πλήθος απαλλαγών. Συγκεκριμένα, από τον ΕΦΑ εξαιρούνται:
- οι εταιρείες με μετοχές εισηγμένες σε χρηματιστήριο,
- οι ναυτιλιακές επιχειρήσεις που έχουν εγκαταστήσει γραφεία στην Ελλάδα με βάση ειδικές διατάξεις,
- οι εταιρείες οι οποίες ασκούν εμπορική, μεταποιητική, βιομηχανική, βιοτεχνική ή παροχής υπηρεσιών δραστηριότητα στην Ελλάδα, εφόσον τα ακαθάριστα έσοδα από τη δραστηριότητα αυτή είναι μεγαλύτερα των ακαθάριστων εσόδων (πχ ενοίκια) από τα ακίνητα,
- οι εταιρίες (κεφαλαιουχικές ή προσωπικές), με έδρα στην Ελλάδα ή στην ΕΕ, που έχουν ονομαστικές μετοχές ή μερίδια μέχρι φυσικού προσώπου ή που δηλώνουν τα φυσικά πρόσωπα που τις κατέχουν, με τη προϋπόθεση ότι τα πρόσωπα αυτά έχουν Α.Φ.Μ. στην Ελλάδα.
Οι εταιρείες με ανώνυμες μετοχές εφόσον το σύνολο των μετοχών τους καταλήγει σε εισηγμένες εταιρείες. Η απαλλαγή παρέχεται, υπό τις ίδιες προϋποθέσεις και σε εταιρείες με έδρα σε χώρα εκτός ΕΕ, εφόσον όμως η χώρα αυτή δεν συγκαταλέγεται στα λεγόμενα «μη συνεργάσιμα κράτη».
