Απαλλάσσονται από τον ΦΠΑ οι μικρές επιχειρήσεις για συναλλαγές αξίας έως 100.000 ευρώ εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μετά την ένταξη στην εθνική νομοθεσία της σχετικής Οδηγίας της ΕΕ.
Η απαλλαγή ισχύει αναδρομικά από την 1η Ιανουαρίου 2025 και σε ότι αφορά στις ελληνικές επιχειρήσεις, αφορά εκείνες που πραγματοποιούν ετήσιο τζίρο έως 10.000 ευρώ, στο εσωτερικό της χώρας και έως 100.000 ευρώ στο σύνολο της ΕΕ.
Ειδικότερα κάθε επιχείρηση με έδρα χώρα της ΕΕ μπορεί να πραγματοποιεί πωλήσεις αγαθών και υπηρεσιών χωρίς ΦΠΑ, εντός της ΕΕ, μέχρι του ορίου που ισχύει στη χώρα εγκατάστασης, μέχρι του εθνικού ορίου που ισχύει σε κάθε χώρα της ΕΕ και συνολικά μέχρι 100.000 ευρώ.
Σε κάθε χώρα της ΕΕ ισχύουν διαφορετικά όρια απαλλαγής από τον ΦΠΑ. Στην Ελλάδα το όριο του ετήσιου είναι 10.000 ευρώ, στο Βέλγιο είναι 25.000 ευρώ, στην Πολωνία, τη Λετονία και την Εσθονία είναι 40.000 ευρώ, η Λιθουανία έχει όριο 55.000 ευρώ, η Ιταλία 85.000 ευρώ κ.λπ.
Παράδειγμα.Μία ελληνική μικρή επιχείρηση, με ετήσιο τζίρο έως 10.000 ευρώ στην Ελλάδα, μπορεί να διενεργεί συγχρόνως πωλήσεις χωρίς ΦΠΑ ύψους έως 90.000 ευρώ σε άλλες χώρες της ΕΕ και συγκεκριμένα έως 25.000 στο Βέλγιο, έως 40.000 στην Εσθονία έως 85.000 στην Ιταλία, αλλά το σύνολο των πωλήσεων εντός της ΕΕ (Ελλάδας και άλλων χωρών) να είναι μέχρι 100.000 ευρώ.
Οι διευκρινίσεις της ΑΑΔΕ
Με το νέο ειδικό καθεστώς ΦΠΑ για τις μικρές επιχειρήσεις (καθεστώς ΜΜΕ), το οποίο εφαρμόζεται από την 1η Ιανουαρίου 2025, δίνεται η δυνατότητα στις επιχειρήσεις να πωλούν αγαθά και να παρέχουν υπηρεσίες με απαλλαγή από τον ΦΠΑ τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και σε άλλα κράτη μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εφόσον πληρούνται συγκεκριμένες προϋποθέσεις, εφαρμόζοντας απλουστευμένες διαδικασίες ως προς τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης στον τομέα του ΦΠΑ.
Πλέον, το καθεστώς ΜΜΕ επιτρέπει επίσης στους εγκατεστημένους σε ένα κράτος μέλος υποκειμένους στον φόρο να απαλλάσσουν από τον ΦΠΑ τις πωλήσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται προς κράτη μέλη στα οποία δεν είναι εγκατεστημένοι και να επωφελούνται από απλουστευμένες υποχρεώσεις όσον αφορά τον ΦΠΑ. Επομένως, διακρίνονται πλέον δύο επίπεδα εφαρμογής:
α) εγχώριο επίπεδο: εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος απαλλαγής από μικρές επιχειρήσεις μόνο στο κράτος μέλος εγκατάστασής τους·
β) διασυνοριακό επίπεδο: εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος από μικρές επιχειρήσεις σε ένα ή περισσότερα κράτη μέλη, εκτός του κράτους μέλους εγκατάστασής τους, είτε το καθεστώς ΜΜΕ εφαρμόζεται σε εγχώριο επίπεδο είτε όχι.
Σε κάθε περίπτωση το καθεστώς ΜΜΕ είναι προαιρετικό για τα κράτη μέλη. Εάν, ωστόσο, ένα κράτος μέλος επιλέξει να εφαρμόσει το ειδικό καθεστώς για τις μικρές επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες στο εσωτερικό του, υποχρεούται να επεκτείνει την εφαρμογή της απαλλαγής από τον ΦΠΑ στις μικρές επιχειρήσεις -που πληρούν τις προϋποθέσεις- οι οποίες είναι εγκατεστημένες σε άλλο κράτος μέλος και επιθυμούν να εφαρμόσουν την απαλλαγή από τον ΦΠΑ σε αυτό.
Η χώρα μας εφάρμοζε ήδη το καθεστώς ΜΜΕ στις παραδόσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούσαν στο εσωτερικό της χώρας οι εγχώριες μικρές επιχειρήσεις που ασκούσαν την διακριτική τους ευχέρεια να υπαχθούν στο ειδικό καθεστώς.
Πλέον, και δεδομένου ότι το ειδικό καθεστώς ΜΜΕ εξακολουθεί να ισχύει για τις εγχώριες μικρές επιχειρήσεις που πραγματοποιούν πράξεις στο εσωτερικό της χώρας, το ειδικό καθεστώς επεκτείνεται προκειμένου αφενός οι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη επιχειρήσεις να μπορούν να εφαρμόζουν την απαλλαγή στο εσωτερικό της χώρας μας και αφετέρου, οι εγχώριες επιχειρήσεις να μπορούν να απαλλάσσουν τις πράξεις που διενεργούν σε άλλα κράτη μέλη.
Ο Οδηγός της ΑΑΔΕ
Προκειμένου να γίνει κατανοητό το νέο σύστημα απαλλαγής των «μικρών» από τον ΦΠΑ η ΑΑΔΕ εξέδωσε έναν οδηγό με τον οποίο διευκρινίζει τα ακόλουθα:
Ποια είναι η βασική λειτουργία του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ;
Μια επιχείρηση μπορεί, εφόσον το επιθυμεί και πληροί τις σχετικές προϋποθέσεις, να ενταχθεί στο καθεστώς ΜΜΕ και να μην επιβάλλει ΦΠΑ στις παραδόσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιεί είτε σε άλλες επιχειρήσεις είτε σε τελικούς καταναλωτές. Η εφαρμογή του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ συνεπάγεται ορισμένες διοικητικές απλουστεύσεις για τις ΜΜΕ που εντάσσονται προαιρετικά σε αυτό (π.χ. μη υποβολή δήλωσης ΦΠΑ, έκδοση απλουστευμένων τιμολογίων), δεν παρέχει ωστόσο δικαίωμα έκπτωσης του ΦΠΑ με τον οποίο επιβαρύνονται οι δαπάνες/αγορές των εν λόγω επιχειρήσεων.
Ποια θεωρείται μικρή επιχείρηση;
Οποιοδήποτε πρόσωπο το οποίο είναι υποκείμενο στον ΦΠΑ, ανεξάρτητα από τη μορφή του (ελεύθεροι επαγγελματίες, νεοφυείς επιχειρήσεις, ανώνυμες εταιρείες, φυσικά πρόσωπα που ασκούν οικονομική δραστηριότητα εν γένει κ.λπ.), και του οποίου ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ (διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ) ή το εθνικό όριο του κράτους μέλους εγκατάστασης (εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ). Σημειώνεται ότι, για την Ελλάδα, το εθνικό όριο έχει οριστεί στο ποσό των 10.000 ευρώ.
Ποιοι μπορούν να ενταχθούν στο καθεστώς MME;
Διακρίνουμε τις εξής περιπτώσεις:
α) Εγχώριο καθεστώς
Οι εγκατεστημένες στο εσωτερικό της χώρας επιχειρήσεις των οποίων ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει κατά το τρέχον ή το προηγούμενο φορολογικό έτος τις 10.000 ευρώ (άρθρο 44α Κώδικα ΦΠΑ).
β) Διασυνοριακό καθεστώς
i. Οι εγκατεστημένες στο εσωτερικό της χώρας επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς για τις συναλλαγές τους σε άλλα κράτη μέλη, εφόσον ο κύκλος εργασιών στην Ένωση τόσο κατά το τρέχον όσο και το προηγούμενο ημερολογιακό έτος δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και με την επιφύλαξη της τήρησης των εθνικών ορίων που έχουν θέσει τα άλλα κράτη μέλη (άρθρο 44γ Κώδικα ΦΠΑ).
ii. Οι εγκατεστημένες σε άλλα κράτη μέλη επιχειρήσεις που επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς στο εσωτερικό της χώρας, εφόσον ο κύκλος εργασιών στην Ένωση τόσο κατά το τρέχον όσο και το προηγούμενο ημερολογιακό έτος δεν υπερβαίνει τις 100.000 ευρώ και ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει κατά το τρέχον ή το προηγούμενο φορολογικό έτος τις 10.000 ευρώ (άρθρο 44β Κώδικα ΦΠΑ).
Ποιες πράξεις δεν περιλαμβάνονται στον κύκλο εργασιών;
Μεταφορές αγαθών σε τρίτη χώρα: όταν τα αγαθά εξάγονται χωρίς να υπάρχει παράδοση, όπως θα μπορούσε να συμβαίνει στην περίπτωση που μεταφέρονται απλώς σε απόθεμα που βρίσκεται σε τρίτη χώρα. Επομένως, τα ποσά των μεταφερόμενων αγαθών δεν θα πρέπει να περιλαμβάνονται στον υπολογισμό του κύκλου εργασιών στη συγκεκριμένη περίπτωση.
Παράδειγμα: μια μικρή επιχείρηση της ΕΕ μεταφέρει μέρος του αποθέματος πρώτων υλών της που διατηρεί στην ΕΕ σε αποθήκη που βρίσκεται σε τρίτη χώρα.
- Μεταβιβάσεις ενσώματων ή άυλων αγαθών επένδυσης μιας ΜΜΕ: δεν θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη για τον προσδιορισμό του ετήσιου κύκλου εργασιών.
Παράδειγμα: ενσώματο αγαθό επένδυσης μπορεί να είναι, ένας υπολογιστής ή ένα μηχάνημα που χρησιμοποιεί η ΜΜΕ για την άσκηση της οικονομικής της δραστηριότητας.
- Απαλλασσόμενες παραδόσεις και παροχές υπηρεσιών για ορισμένες δραστηριότητες γενικού συμφέροντος.
Παράδειγμα: απαλλασσόμενες παραδόσεις και παροχές υπηρεσιών που πραγματοποιούνται από πανεπιστήμια ή νοσοκομεία δεν περιλαμβάνονται στον υπολογισμό του ετήσιου κύκλου εργασιών.
Το καθεστώς ΜΜΕ εφαρμόζεται σε όλες τις πράξεις που διενεργεί ο υποκείμενος και που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ΦΠΑ;
Όχι, από την εφαρμογή του καθεστώτος ΜΜΕ εξαιρούνται οι ακόλουθες πράξεις:
• παραδόσεις ακινήτων του άρθρου 8 του Κώδικα ΦΠΑ που πραγματοποιούνται ευκαιριακά
• παραδόσεις καινούργιων μεταφορικών μέσων, τα οποία αποστέλλονται σε άλλο κράτος μέλος σύμφωνα με την υποπερ. βα) της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 33 του Κώδικα ΦΠΑ.
Επισημαίνεται ότι αν μια ΜΜΕ εφαρμόσει το καθεστώς ΜΜΕ, δεν μπορεί να εφαρμόσει την απαλλαγή μόνο σε ορισμένες μεμονωμένες πράξεις, ενώ για κάποιες άλλες να εφαρμόζει το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ. Η απαλλαγή από τον ΦΠΑ ισχύει για όλες τις παραδόσεις αγαθών και παροχές υπηρεσιών (με την επιφύλαξη εκείνων που εξαιρούνται κατά τα ανωτέρω). Σημειώνεται, ωστόσο, ότι σε περίπτωση που μια επιχείρηση έχει ενταχθεί στο καθεστώς ΜΜΕ και ταυτόχρονα πραγματοποιεί παραδόσεις αγαθών ή παροχές υπηρεσιών οι οποίες εμπίπτουν στις απαλλαγές του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ (εκτός αυτών που λαμβάνονται υπόψη στον υπολογισμό του κύκλου εργασιών, βλ. ερώτηση 4.13, π.χ. χρηματοοικονομικές πράξεις), η απαλλαγή του άρθρου 27 του Κώδικα ΦΠΑ κατισχύει (π.χ. εκπαίδευση, ιατρικές υπηρεσίες).
Ωστόσο, η μικρή επιχείρηση που έχει ενταχθεί προαιρετικά στο καθεστώς εξακολουθεί να είναι υπόχρεη για την απόδοση ΦΠΑ όσον αφορά στις ενδοκοινοτικές αποκτήσεις, τις εισαγωγές και τις πράξεις λήπτη που διενεργεί κατά τις διατάξεις του Κώδικα ΦΠΑ. Για τις πράξεις αυτές υποχρεούται να είναι εγγεγραμμένη στο μητρώο ΦΠΑ και να εκπληρώνει τις υποχρεώσεις συμμόρφωσης βάσει των κανόνων που ισχύουν στο κράτος μέλος στο οποίο πραγματοποιούνται οι εν λόγω πράξεις.
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ;
α) Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει την έδρα της σε άλλο κράτος μέλος και όχι στην Ελλάδα.
β) Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης να μην υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ τόσο κατά το τρέχον ημερολογιακό έτος όσο και κατά το προηγούμενο, γεγονός που εξετάζεται από τη φορολογική αρχή του κράτους μέλους εγκατάστασης.
γ) Ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας να μην υπερβαίνει το ποσό των 10.000 ευρώ τόσο κατά το τρέχον ημερολογιακό έτος όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
δ) Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει υποβάλει προηγούμενη κοινοποίηση στο κράτος μέλος εγκατάστασής της στην οποία η Ελλάδα να περιλαμβάνεται στα κράτη μέλη απαλλαγής.
Πότε παύει να εφαρμόζεται το διασυνοριακό καθεστώς του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ στην χώρα μας;
Η ΜΜΕ είναι δυνατόν να παύσει να χρησιμοποιεί το διασυνοριακό καθεστώς του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ στην χώρα μας είτε προαιρετικά είτε υποχρεωτικά λόγω μη πλήρωσης των σχετικών προϋποθέσεων.
Σε περίπτωση προαιρετικής παύσης του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 44β του Κώδικα ΦΠΑ, η παύση τίθεται σε ισχύ από την πρώτη ημέρα του επόμενου ημερολογιακού τριμήνου από αυτό εντός του οποίου υπεβλήθη η αίτηση, ή, εάν αυτή υπεβλήθη τον τελευταίο μήνα του ημερολογιακού τριμήνου, από την πρώτη ημέρα του δεύτερου μήνα του επόμενου ημερολογιακού τριμήνου.
Σε περίπτωση υποχρεωτικής παύσης:
- κατόπιν ενημέρωσης από το κράτος μέλος εγκατάστασης, η παύση τίθεται σε ισχύ από την ημερομηνία που ορίζει το κράτος μέλος εγκατάστασης.
- λόγω υπέρβασης του εθνικού ορίου κύκλου εργασιών, η παύση ισχύει από την ημέρα κατά την οποία πραγματοποιήθηκε η συναλλαγή με την οποία συντελέστηκε η υπέρβαση και από τη συναλλαγή αυτή και μετά. Ελλείψει πληροφοριών για την ακριβή ημέρα εντός της οποίας συντελέστηκε η υπέρβαση, η παύση ισχύει από την πρώτη ημέρα του μήνα που ακολουθεί το ημερολογιακό τρίμηνο εντός του οποίου έγινε η υπέρβαση. Δεν αποκλείεται επίσης και η αναδρομική παύση του καθεστώτος λόγω μη τήρησης των σχετικών προϋποθέσεων.
Ποιες είναι οι προϋποθέσεις εφαρμογής του ειδικού καθεστώτος του άρθρου 44γ του Κώδικα ΦΠΑ;
Α) Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει την έδρα της στην Ελλάδα.
Β) Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης να μην υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ τόσο κατά το τρέχον ημερολογιακό έτος όσο και κατά το προηγούμενο.
Γ) Ο κύκλος εργασιών στο εσωτερικό των κρατών μελών στα οποία επιθυμεί να εφαρμόσει την απαλλαγή να μην υπερβαίνει το εθνικό όριο που έχουν θεσπίσει αυτά τόσο κατά το τρέχον όσο και κατά το προηγούμενο ημερολογιακό έτος. Σε κάποια κράτη μέλη το όριο του εθνικού κύκλου εργασιών θα πρέπει να τηρείται και για κάθε προηγούμενο ημερολογιακό έτος.
Δ) Η επιχείρηση θα πρέπει να έχει υποβάλει προηγούμενη κοινοποίηση στην ΑΑΔΕ.
Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης περιλαμβάνει και τον κύκλο εργασιών στο εσωτερικό της χώρας;
Ναι. Ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης είναι το άθροισμα των ετήσιων κύκλων εργασιών και στα 27 κράτη μέλη, ανεξάρτητα αν η ΜΜΕ εφαρμόζει την απαλλαγή σε όλα ή σε κάποια εξ' αυτών.
Τι συμβαίνει όταν ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης υπερβαίνει το ποσό των 100.000 ευρώ;
Σε περίπτωση υπέρβασης του ετήσιου ορίου κύκλου εργασιών εντός της Ένωσης, η μικρή επιχείρηση δεν μπορεί να εφαρμόσει τη διασυνοριακή απαλλαγή από τον ΦΠΑ σε κανένα άλλο κράτος μέλος εκτός από την Ελλάδα. Σε περίπτωση, που η ΜΜΕ εφαρμόζει το ειδικό καθεστώς και στο εσωτερικό της χώρας (άρθρο 44α Κώδικα ΦΠΑ), η ΜΜΕ μπορεί να συνεχίσει να εφαρμόζει το εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών της στο εσωτερικό της χώρας δεν υπερβαίνει το εθνικό ετήσιο όριο των 10.000 ευρώ.
Ποιος είναι ο αντίκτυπος της υπέρβασης του ετήσιου ορίου του κύκλου εργασιών που έχει θεσπίσει ένα κράτος μέλος απαλλαγής;
Σε περίπτωση υπέρβασης του εθνικού ορίου σε ένα κράτος μέλος, η ΜΜΕ δεν μπορεί να εφαρμόσει το διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ σε αυτό, μπορεί όμως να συνεχίσει να το εφαρμόζει στα υπόλοιπα κράτη μέλη που δεν σημειώνεται υπέρβαση στα εθνικά ετήσια όριά τους, υπό την προϋπόθεση ότι ο ετήσιος κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης δεν έχει υπερβεί το όριο των 100.000 ευρώ.
Τι γίνεται σε περίπτωση που, βάσει νέων πληροφοριών της επικαιροποίησης προηγούμενης κοινοποίησης, προκύψει ότι η μικρή επιχείρηση δεν πληρούσε ποτέ τις προϋποθέσεις υπαγωγής στο διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ;
Σε αυτή την περίπτωση η μικρή επιχείρηση θα εξαιρεθεί υποχρεωτικά από το καθεστώς ΜΜΕ με αναδρομική ισχύ. Συνεπώς, αφού η μικρή επιχείρηση δεν έπρεπε να έχει πρόσβαση στο διασυνοριακό καθεστώς από την ημερομηνία αρχικής προηγούμενης κοινοποίησης, όφειλε από τότε να εφαρμόζει το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ. Εφόσον, λοιπόν, δεν επιβάρυνε με ΦΠΑ τις παραδόσεις αγαθών και τις παροχές υπηρεσιών βάσει του διασυνοριακού καθεστώτος ΜΜΕ, θα πρέπει να επικοινωνήσει με τα κράτη μέλη στην χωρική αρμοδιότητα των οποίων ενέπιπταν οι πράξεις που διενήργησε προκειμένου να συμμορφωθεί με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται για τον ΦΠΑ.
Ποιες είναι οι συνέπειες της υπέρβασης του ορίου του ετήσιου κύκλου εργασιών εντός της Ένωσης;
Όταν ο κύκλος εργασιών εντός της Ένωσης της ΜΜΕ υπερβεί το ετήσιο όριο των 100.000 ευρώ, η ΜΜΕ εξαιρείται αυτομάτως από την εφαρμογή του διασυνοριακού καθεστώτος ΜΜΕ από την πράξη με την οποία ο ετήσιος κύκλος εργασιών υπερέβη το ποσό αυτό.
Από την στιγμή της υπέρβασης, η ΜΜΕ έχει προθεσμία 15 εργάσιμων ημερών για να ενημερώσει την ΑΑΔΕ υποβάλλοντας Δήλωση Υπέρβασης Ενωσιακού Ορίου - Τελική Τριμηνιαία Αναφορά που περιλαμβάνει τη συνολική αξία των παραδόσεων αγαθών και των παροχών υπηρεσιών που πραγματοποιήθηκαν σε όλα τα κράτη μέλη, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, από την έναρξη του τρέχοντος ημερολογιακού τριμήνου εντός του οποίου πραγματοποιήθηκε η υπέρβαση έως και την ημέρα κατά την οποία σημειώθηκε η υπέρβαση του ορίου του ετήσιου κύκλου εργασιών εντός της Ένωσης καθώς και την ημερομηνία υπέρβασης του ενωσιακού ορίου κύκλου εργασιών.
Πότε μια ΜΜΕ παύει υποχρεωτικά να εφαρμόζει το διασυνοριακό καθεστώς ΜΜΕ;
Μια ΜΜΕ είναι δυνατόν να υποχρεωθεί να παύσει το καθεστώς σε ένα ή περισσότερα από τα κράτη μέλη απαλλαγής, όταν:
• συντελείται υπέρβαση του εθνικού ορίου απαλλαγής σε κάποιο/α κράτος/η μέλος/η
• τροποποιείται το νομοθετικό πλαίσιο σε κάποιο/α κράτος/η μέλος/η απαλλαγής με αποτέλεσμα να μην πληρούνται πλέον οι προϋποθέσεις εφαρμογής του
• η ΜΜΕ υποβάλει επικαιροποίηση της προηγούμενης κοινοποίησης με την οποία δηλώνει τη μεταβολή των δραστηριοτήτων της με αποτέλεσμα να μην εφαρμόζεται η απαλλαγή είτε εν γένει σε κάποιο/α κράτος/η μέλος/η απαλλαγής είτε βάσει κάποιου τομεακού ορίου απαλλαγής σε αυτό/ά.
Επιπλέον, είναι δυνατόν μια ΜΜΕ να εξαιρεθεί εν γένει από την εφαρμογή του διασυνοριακού καθεστώτος ΜΜΕ, με αποτέλεσμα να απενεργοποιηθεί ο ατομικός αριθμός ταυτοποίησης με το επίθημα «-ΕΧ», στις κάτωθι περιπτώσεις:
• η ΑΑΔΕ τεκμαίρει ότι ο υποκείμενος έχει παύσει τη δραστηριότητά του ή έχει μεταφέρει την έδρα του,
• συντελείται υπέρβαση του ετήσιου ορίου των 100.000 ευρώ εντός της Ένωσης είτε βάσει της τελικής αναφοράς που υποβάλει η ΜΜΕ, είτε βάσει επικαιροποίησης προηγούμενης κοινοποίησης είτε βάσει στοιχείων που έχει στη διάθεσή της η ΑΑΔΕ,
• όλα τα κράτη μέλη απαλλαγής ενημερώνουν την ΑΑΔΕ ότι ο υποκείμενος δεν πληροί τις προϋποθέσεις για την εφαρμογή της απαλλαγής στο εσωτερικό τους.
Πότε παύει υποχρεωτικά να εφαρμόζεται το εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ;
Η ΜΜΕ παύει υποχρεωτικά να εφαρμόζει το ειδικό καθεστώς ΜΜΕ στο εσωτερικό της χώρας όταν ο ετήσιος κύκλος εργασιών στο εσωτερικό της χώρας υπερβεί κάποια στιγμή μέσα στο φορολογικό έτος το όριο των 10.000 ευρώ. Η παύση τίθεται σε ισχύ από την συναλλαγή με την οποία συντελείται η υπέρβαση του ορίου και για το σύνολο της αξίας της συναλλαγής αυτής. Επομένως, το φορολογικό στοιχείο με το οποίο συντελείται η υπέρβαση θα επιβαρυνθεί με ΦΠΑ με βάση το κανονικό καθεστώς ΦΠΑ.
Πώς γίνεται η υποχρεωτική μετάταξη από το απαλλασσόμενο καθεστώς ΜΜΕ στο κανονικό καθεστώς;
Σε περίπτωση υποχρεωτικής μετάταξης στο κανονικό καθεστώς, η ΜΜΕ θα πρέπει να υποβάλλει δήλωση μεταβολών στο φορολογικό μητρώο εντός 30 ημερών από την πραγματοποίηση της συναλλαγής με την οποία συντελέστηκε η υπέρβαση του ορίου των 10.000 ευρώ.
Πότε η ΜΜΕ μπορεί να μεταταχθεί προαιρετικά στο κανονικό καθεστώς;
Η ΜΜΕ μπορεί να μεταταχθεί προαιρετικά στο κανονικό καθεστώς οποτεδήποτε μέσα στο φορολογικό έτος υποβάλλοντας δήλωση μεταβολών στο φορολογικό μητρώο εντός 30 ημερών από την ημερομηνία από την οποία εφάρμοσε για πρώτη φορά το κανονικό καθεστώς.
Πότε μπορεί μια ΜΜΕ που μετατάχθηκε στο κανονικό καθεστώς από το εγχώριο καθεστώς ΜΜΕ να υπαχθεί εκ νέου σε αυτό το ειδικό καθεστώς;
Σε περίπτωση προαιρετικής μετάταξης στο κανονικό καθεστώς, επιτρέπεται η επανένταξη στο καθεστώς του άρθρου 44α του Κώδικα ΦΠΑ (εγχώριο καθεστώς) οποτεδήποτε εντός του επόμενου φορολογικού έτους, με την επιφύλαξη τήρησης των σχετικών με αυτό προϋποθέσεων.
π.χ. Επιχείρηση η οποία είχε ενταχθεί στο καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων, μετατάχθηκε από 1.9.2025 προαιρετικά στο κανονικό καθεστώς. Η εν λόγω επιχείρηση μπορεί να εξετάσει την επανένταξή της στο καθεστώς του άρθρου 44α του Κώδικα ΦΠΑ από 1.1.2026 και εφεξής εφόσον πληρούνται και οι σχετικές προϋποθέσεις.
Σε περίπτωση υποχρεωτικής μετάταξης στο κανονικό καθεστώς, η επανένταξη στο ειδικό καθεστώς είναι εφικτή από το πρώτο φορολογικό έτος για το οποίο πληρούνται τα όρια του ετήσιου κύκλου εργασιών στο εσωτερικό της χώρας για το τρέχον και το προηγούμενο φορολογικό έτος.
π.χ. Επιχείρηση η οποία είχε ενταχθεί στο καθεστώς των μικρών επιχειρήσεων, μετατάχθηκε υποχρεωτικά από 1.9.2025 στο κανονικό καθεστώς, λόγω υπέρβασης του ορίου των 10.000 ευρώ. Εφόσον ο κύκλος εργασιών για όλο το 2026 στο εσωτερικό της χώρας υπολείπεται των 10.000 ευρώ, η επιχείρηση μπορεί να ενταχθεί εκ νέου στο ειδικό καθεστώς από 1.1.2027.
Μπορεί το καθεστώς ΜΜΕ να συνυπάρχει με το καθεστώς των πρακτορείων ταξιδιών (άρθρο 50 Κώδικα ΦΠΑ) και το καθεστώς για τα μεταχειρισμένα αγαθά (άρθρο 52 Κώδικα ΦΠΑ);
Τα πρακτορεία ταξιδίων και οι μεταπωλητές μεταχειρισμένων αγαθών μπορούν όταν το επιθυμούν να εφαρμόσουν το ειδικό καθεστώς ΜΜΕ εφόσον πληρούνται οι σχετικές με αυτό προϋποθέσεις. Εντούτοις, κατά τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών, προκειμένου να εξεταστεί αν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, λαμβάνονται υπόψη όλα τα εισπραχθέντα ή προς είσπραξη ποσά (χωρίς ΦΠΑ), και όχι μόνο το περιθώριο κέρδους επί του οποίου υπολογίζεται ο προς απόδοση φόρος βάσει αυτών των καθεστώτων.
Μπορεί το καθεστώς ΜΜΕ να συνυπάρχει με το ειδικό καθεστώς επενδυτικού χρυσού (άρθρο 54 Κώδικα ΦΠΑ);
Το ειδικό καθεστώς επενδυτικού χρυσού συνεπάγεται την απαλλαγή από τον ΦΠΑ της παράδοσης επενδυτικού χρυσού για την οποία, υπό περιστάσεις, είναι δυνατόν να παρέχεται δικαίωμα έκπτωσης. Η εφαρμογή από μια επιχείρηση, που ασκεί δραστηριότητα στην εμπορία επενδυτικού χρυσού, του ειδικού καθεστώτος ΜΜΕ θα συνεπάγονταν τον πλήρη περιορισμό του δικαιώματος έκπτωσης του ΦΠΑ εισροών της. Σε κάθε περίπτωση, εφόσον μια τέτοια επιχείρηση επιλέξει την υπαγωγή της στο ειδικό καθεστώς ΜΜΕ, για τον υπολογισμό του κύκλου εργασιών θα ληφθεί υπόψη και η αξία των απαλλασσόμενων παραδόσεων επενδυτικού χρυσού.
