Σε μετωπική σύγκρουση εξελίσσεται η δικαστική διαμάχη μεταξύ του Έλον Μασκ και της OpenAI, με το επίκεντρο να μετατοπίζεται στα κίνητρα των ιδρυτών της εταιρείας και ειδικότερα στον ρόλο του προέδρου και συνιδρυτή της, Γκρεγκ Μπρόκμαν. Στη δεύτερη εβδομάδα της ομοσπονδιακής δίκης στο Όκλαντ της Καλιφόρνιας, η νομική ομάδα του Μασκ επιχείρησε να αποδομήσει την αξιοπιστία του, συνδέοντας τη δράση του με οικονομικά κίνητρα και όχι με την αποστολή για «ασφαλή τεχνητή νοημοσύνη».
Δύο ημέρες πριν την έναρξη της δίκης, ο Μασκ είχε απευθυνθεί στον Μπρόκμαν μέσω γραπτού μηνύματος, διερευνώντας το ενδεχόμενο συμβιβασμού. Όταν ο τελευταίος πρότεινε την απόσυρση των εκατέρωθεν αξιώσεων, η απάντηση ήταν επιθετική, με αιχμές τόσο προς τον ίδιο όσο και προς τον διευθύνοντα σύμβουλο της OpenAI, Σαμ Άλτμαν, προειδοποιώντας για σοβαρό πλήγμα στη δημόσια εικόνα τους.
Στο εδώλιο, ο Μπρόκμαν κλήθηκε να απαντήσει σε επίμονες ερωτήσεις του επικεφαλής δικηγόρου του Μασκ, Στίβεν Μόλο. Κεντρικό στοιχείο της επιχειρηματολογίας ήταν το γεγονός ότι, παρότι δεν είχε επενδύσει προσωπικά κεφάλαια στην OpenAI, σήμερα κατέχει συμμετοχή που αποτιμάται περίπου στα 30 δισ. δολάρια. Το ερώτημα που τέθηκε ήταν κατά πόσο μια τέτοια οικονομική ωφέλεια συνάδει με το ηθικό πλαίσιο που είχε αρχικά διακηρυχθεί.
Η αγωγή του Μασκ βασίζεται στην κατηγορία ότι η OpenAI απομακρύνθηκε από τον ιδρυτικό της σκοπό -την ανάπτυξη ασφαλούς τεχνητής νοημοσύνης προς όφελος της ανθρωπότητας- δίνοντας προτεραιότητα στο εμπορικό κέρδος.
Ο ίδιος διεκδικεί αποζημίωση 150 δισ. δολαρίων, την απομάκρυνση του Άλτμαν από το διοικητικό συμβούλιο και την ανατροπή της εταιρικής δομής κερδοσκοπικού χαρακτήρα που υιοθετήθηκε το 2025.
Υπενθυμίζεται ότι ο Μασκ υπήρξε συνιδρυτής της OpenAI το 2015, μαζί με τον Άλτμαν, τον Μπρόκμαν και άλλους ερευνητές, σε ένα μη κερδοσκοπικό σχήμα, που δεσμευόταν να διαμοιράζεται ελεύθερα την τεχνολογία του. Ωστόσο, αποχώρησε λιγότερο από τρία χρόνια αργότερα, έπειτα από εσωτερικές διαφωνίες και στη συνέχεια ίδρυσε τη δική του εταιρεία τεχνητής νοημοσύνης, xAI.
Η υπεράσπιση της OpenAI απορρίπτει τις κατηγορίες ως προϊόν «πικρίας» εκ μέρους του Μασκ. Ο Μπρόκμαν, απαντώντας με ψυχραιμία, υποστήριξε ότι η εταιρεία παραμένει προσηλωμένη στην αρχική της αποστολή και ότι τα οικονομικά κίνητρα δεν υπήρξαν ποτέ η κύρια κινητήριος δύναμη. Όπως τόνισε, βασικό ζητούμενο ήταν πάντοτε η επίτευξη του σκοπού.
Κατά τη διάρκεια της εξέτασης παρουσιάστηκαν και παλαιότερα στοιχεία, όπως email του 2015 προς τη διευθύνουσα σύμβουλο της Yahoo, Μαρίσα Μάγιερ, όπου ο Μπρόκμαν ανέφερε πρόθεση δωρεάς 100.000 δολαρίων στην OpenAI, που τελικά δεν πραγματοποιήθηκε. Ερωτηθείς αν αυτό συνιστά ηθική ασυνέπεια, απάντησε αρνητικά.
Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε και σε αποσπάσματα από προσωπικό ημερολόγιο του 2017–2018, περίοδο κατά την οποία οι ιδρυτές συνειδητοποιούσαν ότι το μη κερδοσκοπικό μοντέλο δεν μπορούσε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη χρηματοδότηση. Σε αυτά καταγράφονται προβληματισμοί για ενδεχόμενη μετάβαση σε κερδοσκοπική δομή, καθώς και εσωτερικές εντάσεις με τον Μασκ. Η ομάδα του Μασκ επιχείρησε να παρουσιάσει τα σχόλια αυτά ως ένδειξη οικονομικών φιλοδοξιών, κάτι που ο Μπρόκμαν απέρριψε, επισημαίνοντας ότι επρόκειτο για στρατηγικές επιλογές σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι.
Κατά την αντεξέταση, ο ίδιος υποστήριξε ότι ουδέποτε παραπλάνησε τον Μασκ και αποκάλυψε ότι, κατά την αποχώρησή του, ο τελευταίος σχεδίαζε τη δημιουργία ανταγωνιστικής πρωτοβουλίας για την ανάπτυξη τεχνητής γενικής νοημοσύνης (AGI), θεωρώντας ότι η OpenAI δεν μπορούσε να ανταγωνιστεί εταιρείες όπως η Google. Σύμφωνα με την κατάθεση, ο Μασκ σκόπευε να αναπτύξει αυτή την προσπάθεια εντός της Tesla.
Στο μεταξύ, η δίκη περιλαμβάνει και ευρύτερες προειδοποιήσεις για τον κλάδο. Ο καθηγητής πληροφορικής του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια στο Μπέρκλεϊ, Στιούαρτ Ράσελ, ειδικός στην ασφάλεια της τεχνητής νοημοσύνης, κατέθεσε ότι η ανάπτυξη AGI από ιδιωτικές εταιρείες ενδέχεται να δημιουργήσει τεράστιες ανισορροπίες ισχύος. Όπως σημείωσε, η εταιρεία που θα επιτύχει πρώτη, θα μπορούσε να αποκτήσει έλεγχο σε μεγάλο μέρος της παγκόσμιας οικονομικής δραστηριότητας, υποτάσσοντας ακόμη και κυβερνήσεις.
Η υπόθεση υπέστη πλήγμα για την πλευρά του Μασκ, όταν η δικαστής Ιβόν Γκονζάλες Ρότζερς απέρριψε τμήματα της κατάθεσης του Τζάρεντ Μπέρτσαλ, διαχειριστή του οικογενειακού γραφείου του Μασκ. Συγκεκριμένα, αφαιρέθηκαν αναφορές σε προσφορά ύψους 97,4 δισ. δολαρίων για την εξαγορά των περιουσιακών στοιχείων της OpenAI, καθώς κρίθηκε ότι ο μάρτυρας δεν είχε άμεση γνώση των σχετικών διαπραγματεύσεων.
Παρά τις επιμέρους εξελίξεις, η δίκη φέρνει στο προσκήνιο ένα ερώτημα που ξεπερνά τα πρόσωπα: μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να αναπτυχθεί ως δημόσιο αγαθό σε ένα περιβάλλον έντονου ανταγωνισμού και τεράστιων κεφαλαιακών απαιτήσεων; Η απάντηση μπορεί να καθορίσει όχι μόνο την έκβαση της συγκεκριμένης υπόθεσης, αλλά και τη δομή της παγκόσμιας οικονομίας τα επόμενα χρόνια.
