Από πύλη προς το ανοιχτό Διαδίκτυο, η Google μετατρέπεται σταδιακά σε προορισμό από μόνη της. Η ενσωμάτωση της τεχνητής νοημοσύνης στην αναζήτηση κρατά τους χρήστες μέσα στην πλατφόρμα, ενώ εκδότες, επιχειρήσεις και οργανισμοί προειδοποιούν ότι η μείωση των επισκέψεων στις ιστοσελίδες τους απειλεί το οικονομικό μοντέλο του web.
Όταν η Google ετοιμαζόταν να εισαχθεί στο χρηματιστήριο, το 2004, ο συνιδρυτής της Λάρι Πέιτζ περιέγραφε ως αποστολή της εταιρείας να προσφέρει «άφθονη, δωρεάν και αμερόληπτη πρόσβαση σε υψηλής ποιότητας πληροφορίες». Για δύο δεκαετίες, η Google υλοποίησε αυτή την υπόσχεση, λειτουργώντας ως πύλη: ο χρήστης πληκτρολογούσε μια ερώτηση, έβλεπε συνδέσμους και έφευγε προς τις ιστοσελίδες εκδοτών, επιχειρήσεων, πανεπιστημίων και οργανισμών.
Η εποχή της AI αλλάζει αυτό το μοντέλο. Η Google έχει ανασχεδιάσει την αναζήτηση με το AI Mode, όπου οι σύνδεσμοι υποχωρούν και τη θέση τους παίρνουν συνομιλιακές απαντήσεις που παράγει το Gemini. Παράλληλα, η εταιρεία έχει ενσωματώσει εικόνες και βίντεο στις αναζητήσεις και επιτρέπει σε «πράκτορες» τεχνητής νοημοσύνης να εκτελούν αναζητήσεις για λογαριασμό των χρηστών.
Η αλλαγή αποτυπώνεται ήδη στη συμπεριφορά των χρηστών. Οι ερωτήσεις που υποβάλλονται στο Google είναι πλέον περίπου τρεις φορές μεγαλύτερες από τις σύντομες αναζητήσεις με λέξεις-κλειδιά που κυριαρχούσαν στο παρελθόν. Σύμφωνα με τρεις μελέτες που συγκέντρωσαν ερευνητές, οι χρήστες παραμένουν στο AI Mode από ένα έως εννέα λεπτά περισσότερο από ό,τι στις παραδοσιακές αναζητήσεις.
Μελέτη του Growth Memo, που δημοσιεύθηκε τον Οκτώβριο, έδειξε ότι περίπου στο 75% των συνεδριών οι χρήστες δεν έφευγαν από το AI Mode προς άλλες ιστοσελίδες. Η Google αμφισβητεί τα ευρήματα, υποστηρίζοντας ότι βασίζονται σε μικρό δείγμα και σε σενάρια που δεν αντανακλούν την καθημερινή χρήση.
Για τους εκδότες, ωστόσο, η αλλαγή είναι ήδη ορατή. Η Google υπήρξε επί χρόνια ο βασικός μηχανισμός που διοχέτευε δισεκατομμύρια χρήστες προς το ανοιχτό Διαδίκτυο. Όταν η απάντηση εμφανίζεται πλέον απευθείας στη σελίδα αποτελεσμάτων, ο χρήστης δεν έχει πάντα λόγο να κάνει το επόμενο κλικ.
Το "Google Zero" πλησιάζει;
Ο Νίλαϊ Πατέλ, αρχισυντάκτης του τεχνολογικού ιστότοπου The Verge, είχε προειδοποιήσει εδώ και χρόνια τους εκδότες για το ενδεχόμενο ενός "Google Zero", μιας εποχής κατά την οποία η επισκεψιμότητα από την Google θα κατέρρεε. Κατά την άποψή του, η έλευση του AI Mode έκανε σαφές ότι η σταδιακή μείωση της επισκεψιμότητας μπορεί να έχει φτάσει σε κρίσιμο σημείο.
Το ζήτημα αφορά κάτι ευρύτερο από τις σχέσεις της Google με τους εκδότες. Ο Τιμ Μπέρνερς-Λι, ο επιστήμονας που θεωρείται ο δημιουργός του World Wide Web, είχε οραματιστεί ένα παγκόσμιο δίκτυο όπου οι χρήστες θα μετακινούνταν ελεύθερα μεταξύ ανεξάρτητων ιστοσελίδων. Οι μεγάλες τεχνολογικές πλατφόρμες δημιούργησαν σταδιακά «περιφραγμένους κήπους», οικοσυστήματα που προσπαθούν να κρατήσουν τον χρήστη μέσα τους. Η τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με τον ίδιο, επιταχύνει αυτή την πορεία.
Η Google απορρίπτει τον ισχυρισμό ότι απομονώνει τους χρήστες από το web. Υποστηρίζει ότι οι λειτουργίες AI συνεχίζουν να στέλνουν δισεκατομμύρια κλικ σε ιστοσελίδες κάθε εβδομάδα και ότι οι απαντήσεις της περιλαμβάνουν συνδέσμους προς τις πηγές. Έχει επίσης προσθέσει εργαλεία που εμφανίζουν προεπισκοπήσεις ιστοσελίδων, επιτρέπουν στους χρήστες να ορίζουν «προτιμώμενες πηγές» και βοηθούν εκδότες και δημιουργούς να προβάλλουν το περιεχόμενό τους.
Όταν οι επισκέπτες γίνονται bots
Τα στοιχεία της Cloudflare, ωστόσο, δείχνουν μεγάλη μεταβολή. Πάνω από το 50% της συνολικής κίνησης στο Διαδίκτυο είναι πλέον μη ανθρώπινη. Από τον Ιούνιο του 2025 έως τον Απρίλιο του 2026, η ανθρώπινη επισκεψιμότητα σε ιστοσελίδες επιχειρήσεων στους κλάδους των χρηματοοικονομικών, των εκδόσεων και του λιανεμπορίου μειώθηκε σχεδόν 40%.
Το παράδοξο είναι ότι οι ιστοσελίδες μπορεί να δέχονται περισσότερα «αιτήματα» από ποτέ, αλλά λιγότερους ανθρώπους. Ένα chatbot επισκέπτεται την ιστοσελίδα, συλλέγει πληροφορίες για έναν ποδοσφαιριστή ή μια εταιρεία και επιστρέφει την απάντηση στον χρήστη, ο οποίος δεν χρειάζεται να επισκεφθεί την αρχική πηγή.
Η Wikipedia έχει ήδη βρεθεί αντιμέτωπη με αυτή την αλλαγή. Το Wikimedia Foundation αναφέρει ότι οι ανθρώπινοι επισκέπτες της μειώθηκαν κατά 8% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ αυξήθηκε η δραστηριότητα bots που συλλέγουν δεδομένα για την εκπαίδευση μοντέλων AI.
Ο οργανισμός προωθεί πλέον τη δική του εφαρμογή και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ενώ άρχισε να χρεώνει εταιρείες τεχνητής νοημοσύνης για πρόσβαση στα δεδομένα του.
Η πίεση περνά στην επιχειρηματική πραγματικότητα
Οι ρυθμιστικές αρχές έχουν αρχίσει να παρεμβαίνουν. Η βρετανική Αρχή Ανταγωνισμού και Αγορών υποχρέωσε την Google να προχωρήσει σε αλλαγές στις λειτουργίες AI της αναζήτησης, μεταξύ άλλων με σαφέστερους συνδέσμους προς τις πηγές και τη δυνατότητα των ιστοσελίδων να εξαιρούν το περιεχόμενό τους από τις περιλήψεις τεχνητής νοημοσύνης.
Για ορισμένους υποστηρικτές του ανοιχτού web το γεγονός ότι ο χρήστης εξακολουθεί να μπορεί να εγκαταλείψει την Google σημαίνει ότι η πλατφόρμα παραμένει πύλη προς το Διαδίκτυο και όχι κλειστό οικοσύστημα. Για τους εκδότες, όμως (π.χ τα ειδησεογραφικά sites), το πρόβλημα είναι πρακτικό: αν ο χρήστης δεν κάνει το κλικ, ποιος θα χρηματοδοτήσει την παραγωγή του περιεχομένου; Πιο απλά: πώς θα πληρωθούν οι μισθοί των δημοσιογράφων για να γίνουν τα ρεπορτάζ;
Η Vox Media, ιδιοκτήτρια του The Verge, άρχισε τον Μάιο να πουλά μέρος των ιστοσελίδων της, καθώς η κατάρρευση της επισκεψιμότητας από τις αναζητήσεις επηρέασε τη στρατηγική της. Η εταιρεία αναζήτησε άλλους τρόπους προσέγγισης του κοινού, από δίκτυα podcast έως νέες επιχειρηματικές συμφωνίες, και τελικά πούλησε περίπου το μισό της στον Τζέιμς Μέρντοχ. Τον Ιούνιο, το The Verge και άλλες ιστοσελίδες της Vox Media πέρασαν στην Penske Media.
Η Google υποστηρίζει ότι στέλνει περισσότερη επισκεψιμότητα στο web και ότι το Διαδίκτυο είναι μεγαλύτερο από ποτέ. Η αντίφαση, όμως, βρίσκεται ακριβώς δίπλα στον αριθμό των κλικ: οι ιστοσελίδες που επί χρόνια εξαρτώνταν από τη μηχανή αναζήτησης, βλέπουν το επιχειρηματικό τους μοντέλο να πιέζεται από την ίδια τεχνολογία που υποτίθεται ότι θα έκανε την πρόσβαση στην πληροφορία ευκολότερη.
