Στις εγκαταστάσεις του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) στην Κρήτη εγκαθίσταται ο επίγειος δορυφορικός σταθμός του Εθνικού Προγράμματος Μικροδορυφόρων. Η νέα υποδομή θα λειτουργήσει ως κέντρο επιχειρησιακής επικοινωνίας με το ελληνικό σμήνος μικροδορυφόρων, παρέχοντας υπηρεσίες τηλεμετρίας, τηλεχειρισμού και μεταφοράς δεδομένων.
Για τη φιλοξενία του σταθμού υπογράφηκε σύμβαση μίσθωσης μεταξύ του Ιδρύματος και της Γενικής Γραμματείας Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης, με ημερομηνία έναρξης την 1η Νοεμβρίου 2025.
Το έργο υλοποιείται σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Διαστήματος και τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA). Ο συνολικός προϋπολογισμός του ανέρχεται σε 200 εκατ. ευρώ και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Οι λόγοι που οδήγησαν στην επιλογή της Κρήτης
Η επιλογή του ΙΤΕ βασίστηκε στην εκτεταμένη ερευνητική του δραστηριότητα. Ως το μεγαλύτερο ερευνητικό κέντρο της χώρας, διαθέτει μακρόχρονη παρουσία σε τομείς όπως η δορυφορική τηλεπισκόπηση, η αστροφυσική, οι προηγμένες και κβαντικές επικοινωνίες, καθώς και η διαστημική επιτήρηση.
Παράλληλα, κομβικό ρόλο διαδραματίζει το Αστεροσκοπείο Σκίνακα, το οποίο λειτουργεί σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Κρήτης. Αποτελεί μία από τις σημαντικότερες υποδομές αστροφυσικής στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και αναπτύσσεται περαιτέρω για την επιτήρηση του διαστήματος και τις ασφαλείς επικοινωνίες μέσω λέιζερ.
Η κατασκευή και η ελληνική εμπλοκή
Επικεφαλής της κοινοπραξίας για την κατασκευή του σταθμού είναι η Open Cosmos Aegean, ενώ η εγκατάσταση ολοκληρώθηκε από την ελληνική εταιρεία Libre Space Foundation, συμπλέοντας με την εθνική διαστημική πολιτική.
Δημιουργούμε τις υποδομές που χρειάζεται η χώρα για να αξιοποιεί τα δεδομένα του διαστήματος στην πολιτική προστασία, την κλιματική αλλαγή, τη γεωργία ακριβείας και τη θαλάσσια επιτήρηση. Στόχος μας είναι ένα ισχυρό διαστημικό οικοσύστημα με ελληνική συμμετοχή και απτά οφέλη για την κοινωνία.
Ο πρόεδρος του ΙΤΕ, καθηγητής Βασίλης Χαρμανδάρης, χαρακτήρισε την επιλογή αναγνώριση αλλά και ευθύνη, σημειώνοντας ότι η υποδομή καταδεικνύει τις δυνατότητες του ιδρύματος σε ανθρώπινο δυναμικό και υποδομές, ενισχύοντας ταυτόχρονα τη διεθνή θέση της Ελλάδας.
Το παράλληλο έργο SPACE-Crete
Η λειτουργία του σταθμού συμπίπτει με την εξασφάλιση χρηματοδότησης 35 εκατ. ευρώ από το πρόγραμμα HORIZON-WIDERA-2025 για το έργο SPACE-Crete. Το πρόγραμμα αφορά τη δημιουργία του Κέντρου Αριστείας Κρήτης σε Αναδυόμενες Διαστημικές Τεχνολογίες (CCEST).
Το ΙΤΕ μπορεί να συμβάλει τόσο στην εύρυθμη λειτουργία του σταθμού όσο και στην ανάλυση των δεδομένων που θα συλλέγει, οδηγώντας σε νέες υπηρεσίες για τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των πολιτών.
