Επαναλαμβανόμενα γεωπολιτικά σοκ, πληθωρισμός και μάχη για τη διαθέσιμη αποταμίευση μεταξύ χρεωμένων κρατών και τεχνολογικών κολοσσών: τα επιτόκια εκτοξεύονται, απειλώντας τις κυβερνήσεις και τα νοικοκυριά με αλυσιδωτές συνέπειες.
Στις αγορές ομολόγων, τα μακροπρόθεσμα επιτόκια καταγράφουν από τα τέλη Αυγούστου ρεκόρ.
Στην Ιαπωνία, τα δεκαετή επιτόκια ξεπέρασαν έτσι για σύντομο διάστημα σήμερα το συμβολικό όριο του 3% για πρώτη φορά από το 1996.
Στην Ευρώπη, η Γαλλία είναι για τους επενδυτές η χώρα της ευρωζώνης με τον μεγαλύτερο κίνδυνο με ένα δεκαετές επιτόκιο 4,21% σήμερα.
Τα επιτόκια εξελίσσονται στο υψηλότερο επίπεδο στη Γαλλία από τότε που ξέσπασε η κρίση του 2008 και από το 2011 στη Γερμανία, όπου το 10ετές γερμανικό ομόλογο "Bund" είχε σήμερα το πρωί απόδοση 3,35%.
Και εκτός ευρωζώνης, οι επενδυτές ζητούν από τη Βρετανία μια πριμοδότηση 5,23% για δανεισμό χρημάτων για δέκα χρόνια, περιπλέκοντας τα δεδομένα για τον νέο Εργατικό πρωθυπουργό Άντι Μπέρναμ.
Ποιες συνέπειες;
Για τα νοικοκυριά, τα δάνεια για ανίκητα θα στοιχίζουν πιο ακριβά, καθώς "οι τράπεζες αντανακλούν στις κλίμακές τους την επιδείνωση των όρων χρηματοδότησης τους", υπογραμμίζει η εταιρία μεσιτείας στεγαστικών δανείων Cafpi.
Στη Γαλλία, τα μέσα επιτόκια των δανείων αυτών αυξήθηκαν ήδη τον Αύγουστο σε 3,23% για 15 έτη (+0,07 της μονάδας σε έναν μήνα), 3,43% για 20 χρόνια (+0,13) και 3,53% για 25 χρόνια (+0,10), αναφέρει η Cafpi σε σημείωμα που δόθηκε σήμερα στη δημοσιότητα.
Η αύξηση των επιτοκίων θα αυξήσει επίσης το βάρος του χρέους των πολύ χρεωμένων κρατών, όπως η Γαλλία και οι Ηνωμένες Πολιτείες.
"Σήμερα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών πληρώνει περίπου 1,2 με 1,3 τρισεκατομμύρια δολάρια ετησίως για τους τόκους του χρέους του", εκτιμά ο Βαλεντέν Μπισά, επικεφαλής οικονομολόγος στην ελβετική τράπεζα Mirabaud.
Στη Γαλλία, η κυβέρνηση αναμένεται να ενσωματώσει "το βάρος του χρέους" στην κατάρτιση του προϋπολογισμού του 2027, το οποίο αναμένεται να ανέλθει σε 64 δισεκατομμύρια ευρώ για το σύνολο του 2026, προέβλεπε ο υπουργός Οικονομίας Ρολάν Λεσκίρ στα τέλη Ιουνίου, πριν από την αύξηση από 4% σε 10 χρόνια.
Γιατί αυτή η αύξηση των επιτοκίων;
Covid το 2020-21, πόλεμος στην Ουκρανία το 2022, πόλεμοι των δασμών το 2025, πόλεμος στη Μέση Ανατολή το 2026: οι αγορές ζουν στον ρυθμό "μιας σειράς από σοκ για την προσφορά" που τροφοδοτεί τον πληθωρισμό, τονίζει ο Μπισά.
Και η αύξηση των τιμών μειώνει την πραγματική αξία των κεφαλαίων. Για την προστασία τους, οι επενδυτές αυξάνουν τα επιτόκιά τους, που εκλαμβάνονται ως "ασφάλιστρο κινδύνου". Οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν και αυτές τα επιτόκιά τους για να μειώσουν τον πληθωρισμό περιορίζοντας τη δημιουργία χρήματος με τη χορήγηση τραπεζικών πιστώσεων.
Οι αγορές ποντάρουν σε μια νέα αύξηση των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) από τον Σεπτέμβριο, κυρίως με έναν πληθωρισμό στην ευρωζώνη στο υψηλότερο επίπεδο των τελευταίων τριών ετών (3,3% σε ετήσια βάση τον Αύγουστο, έναντι 2,9% τον Ιούλιο).
Οι επενδυτές ποντάρουν επίσης σε αύξηση των επιτοκίων της ομοσπονδιακής τράπεζας των ΗΠΑ (FED) από τον Σεπτέμβριο μετά την ομιλία του προέδρου της, του Κέβιν Γουόρς, ο οποίος επέμεινε στον στόχο του 2% για τον πληθωρισμό στις ΗΠΑ έναντι 3,7% αυτή την περίοδο.
Άλλη εξήγηση στην αύξηση των επιτοκίων στις αγορές ομολόγων : "ο ανταγωνισμός για την αποταμίευση επέστρεψε", υπογράμμιζε στις 27 Αυγούστου ο αναλυτής Φλοριάν Ιελπό, σε ένα σημείωμα για τους πελάτες της τράπεζας Lombard Odier.
"Οι ΗΠΑ δανείζονται περισσότερο ενώ οι επιχειρήσεις ζητούν από τις αγορές να χρηματοδοτήσουν έναν νέο κύκλο επενδύσεων" εξηγούσε ο οικονομολόγος, αναφερόμενος στις μέγα-επενδύσεις των τεχνολογικών κολοσσών στην ΤΗΝ. "Με την προσφορά αποταμίευσης να προσαρμόζεται λιγότερο γρήγορα από τη ζήτηση, η τιμή του κεφαλαίου αυξάνεται και γίνεται πιο ασταθής".
Οι λύσεις
Απέναντι στην αύξηση των επιτοκίων, ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ εγκαινίασε ένα ενισχυμένο πρόγραμμα μακροπρόθεσμων ομολόγων για να προσθέσει ρευστότητα στην αγορά ομολόγων.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες στήριξαν επίσης το ιαπωνικό γεν "ώστε να αποφύγουν το ενδεχόμενο οι Ιάπωνες να πουλήσουν το αμερικανικό (μακροπρόθεσμο) χρέος για να στηρίξουν το νόμισμά τους", εξηγεί ο Μπισά, της τράπεζας Mirabaud.
Με ανάμικτα αποτελέσματα: σήμερα, τα 30ετή κρατικά ομόλογα είχαν απόδοση 5,26%, όχι μακριά από το 5,31%, το υψηλότερο από το 2007, που επιτεύχθηκε στα μέσα Αυγούστου.
