Εκτενές κείμενο με αφορμή την ολοκλήρωση της πρώτης φάσης της συνταγματικής αναθεώρησης δημοσίευσε στο προσωπικό του ιστολόγιο ο πρώην πρωθυπουργός Γιώργος Παπανδρέου, ασκώντας δριμεία κριτική στις προτάσεις της Νέας Δημοκρατίας και στην τακτική της κυβερνητικής πλειοψηφίας. Ο ίδιος υπογραμμίζει ότι το Σύνταγμα δεν αφορά απλώς το ποιος κυβερνά, αλλά το ίδιο το σύστημα διακυβέρνησης.
Σύμφωνα με τον κ. Παπανδρέου, το υφιστάμενο μοντέλο χαρακτηρίζεται από συγκεντρωτισμό, αδιαφάνεια και πελατειακές πρακτικές, εξυπηρετώντας τους λίγους και ισχυρούς, ταλαιπωρώντας τους πολίτες και υποθηκεύοντας το μέλλον της νέας γενιάς.
Θεωρεί ωστόσο ότι αυτός ο κύκλος μπορεί να σπάσει, καθώς η επόμενη Βουλή θα είναι αναθεωρητική και θα διαθέτει τη δύναμη να αλλάξει τους κανόνες, θεμελιώνοντας ξανά τη Δημοκρατία — μια ευκαιρία που παρουσιάζεται μόλις μία φορά κάθε δέκα και πλέον χρόνια.
Η στάση του ΠΑΣΟΚ: Γιατί ψηφίστηκε «παρών» και «όχι»
Υπερασπιζόμενος πλήρως τις θέσεις και τη στρατηγική του ΠΑΣΟΚ, ο πρώην πρωθυπουργός εξηγεί πως η ψήφος «παρών» στην πρώτη ψηφοφορία δεν ισοδυναμεί με απουσία, αλλά σημαίνει ότι το κόμμα επιθυμεί να ανοίξουν τα κρίσιμα άρθρα χωρίς λευκή επιταγή, ώστε το τελικό περιεχόμενο να διαμορφωθεί με ευρύτερη συναίνεση. Στη λίστα αυτή περιλαμβάνονται:
-
Τα ψηφιακά δικαιώματα και η τεχνητή νοημοσύνη
-
Τα μέσα ενημέρωσης, η παιδεία, η υγεία και η στέγη
-
Η ιδιοκτησία και οι παραμεθόριες περιοχές
-
Το περιβάλλον, τα κόμματα και η ευθύνη των υπουργών
-
Η ηγεσία της Δικαιοσύνης, οι ανεξάρτητες αρχές, η αυτοδιοίκηση και η διεύρυνση της δημοκρατικής συμμετοχής
Αντίθετα, το ΠΑΣΟΚ καταψήφισε διαφωνώντας ριζικά με κατευθύνσεις όπως η εξαετής θητεία του Προέδρου της Δημοκρατίας, το εκλογικό σύστημα, η θωράκιση του βουλευτικού ρόλου που νομιμοποιεί πελατειακές πρακτικές, ο προληπτικός έλεγχος συνταγματικότητας που παραπέμπει σε οιονεί Συνταγματικό Δικαστήριο χωρίς εγγυήσεις, καθώς και η συνταγματοποίηση ιδεολογικών αγκυλώσεων στη δημόσια διοίκηση.
Όπως τονίζει, δεν επρόκειτο για ελιγμό, αλλά για πράξη θεσμικής ευθύνης, ώστε ούτε μια μελλοντική κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ να μη χρειαστεί να συντάξει μόνη της τον καταστατικό χάρτη της χώρας.
Η αποτίμηση του παρελθόντος και ο «συντακτικός» χαρακτήρας των εκλογών
Αναφερόμενος στην προηγούμενη εμπειρία, ο κ. Παπανδρέου υπενθυμίζει ότι το 2019 η ΝΔ αξιοποίησε τις υπερπλειοψηφίες της για να αλλάξει μονομερώς τον τρόπο εκλογής του Προέδρου, οδηγώντας το 2025 στην εκλογή του με στενή κομματική στήριξη, παρά τις διακηρύξεις περί συναίνεσης. Με τη διαδικασία της 16ης Σεπτεμβρίου, αυτή η μονομερής πρακτική αποτρέπεται για την επόμενη Βουλή, όπου θα απαιτείται αυξημένη πλειοψηφία.
Καταλήγοντας, ο Γιώργος Παπανδρέου καλεί τις πολιτικές δυνάμεις και τους πολίτες να συνδιαμορφώσουν το νέο πλαίσιο, επισημαίνοντας ότι οι επόμενες εκλογές δεν θα περιοριστούν στην ανάδειξη κυβέρνησης, αλλά θα λειτουργήσουν ως «συντακτική» κάλπη, καθορίζοντας τους κανόνες και τους συσχετισμούς για τις μεγάλες αλλαγές που θα δεσμεύσουν τη χώρα για τις επόμενες δεκαετίες.
