Με ταχύτητα που ξεπερνά την ικανότητα των εποπτικών αρχών να θεσπίζουν κανόνες εξελίσσεται η τεχνητή νοημοσύνη, προειδοποιούν κορυφαίοι Ευρωπαίοι τραπεζίτες και ρυθμιστικές αρχές, επισημαίνοντας ότι η πρόκληση πλέον είναι να αξιοποιηθούν τα οφέλη της τεχνολογίας, χωρίς να τεθεί σε κίνδυνο η σταθερότητα των αγορών και του χρηματοπιστωτικού συστήματος.
Η συζήτηση κυριάρχησε στις εργασίες της ετήσιας συνάντησης της ΕΚΤ στη Σίντρα της Πορτογαλίας, όπου οι αξιωματούχοι υπογράμμισαν ότι η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί μεγάλες ευκαιρίες για την οικονομία, αλλά και νέους κινδύνους, που απαιτούν διαφορετική προσέγγιση από τις παραδοσιακές ρυθμιστικές διαδικασίες.
Ο διευθύνων σύμβουλος της βρετανικής Αρχής Χρηματοοικονομικής Συμπεριφοράς (FCA), Νίκιλ Ράθι, δήλωσε ότι ο κλασικός κύκλος θέσπισης κανονισμών «απλώς δεν λειτουργεί» σε μια εποχή που οι τεχνολογικές εξελίξεις πραγματοποιούνται μέσα σε εβδομάδες ή λίγους μήνες, ιδιαίτερα με την ανάπτυξη της λεγόμενης «πρακτορικής» (agentic) τεχνητής νοημοσύνης.
Όπως ανέφερε, οι αρχές πρέπει να αναπτύξουν νέα εργαλεία και να συνεργάζονται στενότερα με την αγορά, ώστε να αντιμετωπίζονται έγκαιρα οι κίνδυνοι που σχετίζονται τόσο με την τεχνητή νοημοσύνη όσο και με το οικονομικό έγκλημα, χωρίς όμως να ανακόπτεται η καινοτομία.
Παράλληλα, επισήμανε ότι το Ηνωμένο Βασίλειο έχει ήδη προχωρήσει στη δημιουργία του Ινστιτούτου Ασφάλειας Τεχνητής Νοημοσύνης (AI Safety Institute), ενώ συμμετέχει ενεργά και στις πρωτοβουλίες του Συμβουλίου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας για τα πλέον προηγμένα συστήματα AI.
Από την πλευρά της, η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, χαρακτήρισε την τεχνητή νοημοσύνη σημαντική πηγή αύξησης της παραγωγικότητας, προειδοποίησε όμως ότι ταυτόχρονα δημιουργεί έναν «πολύ σοβαρό κίνδυνο».
Όπως τόνισε, για περισσότερο από μία δεκαετία η συζήτηση επικεντρωνόταν στις κυβερνοεπιθέσεις και την κλοπή δεδομένων. Ωστόσο, η επιτάχυνση και η ολοένα μεγαλύτερη ισχύς των μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης δημιουργούν πλέον μια πολύ πιο σύνθετη απειλή, καθώς εξελίσσονται με εξαιρετικά γρήγορους ρυθμούς, ενώ οι μηχανισμοί προστασίας και η χρηματοδότησή τους δεν έχουν ακόμη αναπτυχθεί επαρκώς.
Ανησυχίες εξέφρασε και η υποδιοικήτρια της Τράπεζας της Αγγλίας, Σάρα Μπρίντεν, η οποία εκτίμησε ότι τα αυτόνομα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης ενδέχεται στο μέλλον να ενισχύσουν τη μεταβλητότητα των χρηματοπιστωτικών αγορών σε περιόδους έντονης πίεσης.
Σήμερα, όπως είπε, οι περισσότερες χρηματοοικονομικές εταιρείες χρησιμοποιούν τέτοια συστήματα κυρίως για χαμηλού κινδύνου εργασίες, όπως η έρευνα και η ανάλυση. Αυτό όμως μπορεί να αλλάξει γρήγορα.
Για τον λόγο αυτό πρότεινε τη δημιουργία πρόσθετων μηχανισμών ασφαλείας, αντίστοιχων με τους μηχανισμούς αυτόματης διακοπής συναλλαγών ("circuit breakers") ή ακόμη και «διακόπτες έκτακτης διακοπής» (kill switches), που θα μπορούν να περιορίζουν ή να σταματούν προσωρινά τις συναλλαγές σε ολόκληρη την αγορά, εάν κάποιο ελαττωματικό σύστημα τεχνητής νοημοσύνης προκαλέσει σοβαρή αναταραχή.
Την ίδια ώρα, οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι αναγνωρίζουν ότι η ήπειρος υστερεί έναντι των ΗΠΑ και της Κίνας τόσο στις επενδύσεις όσο και στην ανάπτυξη κορυφαίων εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης.
Ο αντιπρόεδρος της ΕΚΤ, Μπόρις Βούιτσιτς, υπογράμμισε ότι η Ευρώπη οφείλει να αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες στον τομέα της AI, σημειώνοντας ότι, αν και έχει αποδείξει στο παρελθόν πως μπορεί να υιοθετεί επιτυχώς νέες τεχνολογίες και να ενισχύει την παραγωγικότητα, δεν βρισκόταν πάντοτε στην πρωτοπορία των τεχνολογικών εξελίξεων.
Παράλληλα, επενδυτές επισημαίνουν ότι η ευρωπαϊκή αγορά διαθέτει λιγότερες πηγές χρηματοδότησης για μεγάλες επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, καθώς το χρηματοπιστωτικό της σύστημα βασίζεται κυρίως στις τράπεζες και λιγότερο στις κεφαλαιαγορές, σε αντίθεση με τις ΗΠΑ, όπου οι επενδύσεις στην AI αποτελούν βασικό μοχλό της ισχυρής χρηματιστηριακής ανάπτυξης.
Το κοινό μήνυμα των Ευρωπαίων αξιωματούχων είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη δεν πρέπει να ανακοπεί από υπερβολική ρύθμιση, αλλά ούτε να εξελιχθεί χωρίς αποτελεσματική εποπτεία. Όπως επισήμανε ο Νίκιλ Ράθι, οι αρχές δεν επιθυμούν να σταθούν εμπόδιο στην υιοθέτηση της τεχνολογίας, οφείλουν όμως να είναι απολύτως διαφανείς ως προς τους κινδύνους που αυτή συνεπάγεται και να διασφαλίσουν την ακεραιότητα των αγορών.
