Για περισσότερα από 100 χρόνια, η νόσος Αλτσχάιμερ θεωρούνταν αμετάκλητη. Μόλις ο εγκέφαλος περνούσε στο στάδιο της άνοιας, η επιστροφή θεωρούνταν αδύνατη. Μια νέα μελέτη, ωστόσο, έρχεται να αμφισβητήσει αυτό το θεμέλιο της νευρολογίας και να φέρει ελπίδα.
Ερευνητές του Case Western Reserve University ανακοίνωσαν ότι κατάφεραν να αντιστρέψουν προχωρημένο Αλτσχάιμερ σε ηλικιωμένα ποντίκια, αποκαθιστώντας τόσο τη μνήμη, όσο και βασικές εγκεφαλικές λειτουργίες. Όχι να επιβραδύνουν τη νόσο. Όχι να τη σταθεροποιήσουν. Αλλά να την αναστρέψουν.
Ανάκτηση μνήμης σε δύο διαφορετικά μοντέλα της νόσου
Η έρευνα βασίστηκε σε δύο διαφορετικά ζωικά μοντέλα που μιμούνται τις κύριες μορφές του Αλτσχάιμερ στον άνθρωπο.
Το πρώτο αναπαράγει τη συσσώρευση αμυλοειδών πλακών, ενώ το δεύτερο την παθολογία που σχετίζεται με τα νευροϊνιδιακά συμπλέγματα tau. Και στα δύο, τα ποντίκια εμφάνιζαν εκτεταμένη εγκεφαλική βλάβη και σοβαρά προβλήματα μνήμης.
Μετά τη χορήγηση της πειραματικής ένωσης P7C3-A20, τα ζώα ανέκτησαν επιδόσεις σε τεστ μνήμης που ήταν ισοδύναμες με εκείνες υγιών ποντικών. Στο γνωστό τεστ Morris water maze, για παράδειγμα, τα θεραπευμένα ποντίκια εντόπιζαν την κρυφή πλατφόρμα το ίδιο γρήγορα με τα φυσιολογικά, σε πλήρη αντίθεση με τα αθεράπευτα ζώα.
Όχι μόνο συμπτώματα, αλλά δομική αποκατάσταση του εγκεφάλου
Τα ευρήματα δεν περιορίστηκαν στη συμπεριφορά. Η ανάλυση εγκεφαλικού ιστού αποκάλυψε εκτεταμένη βελτίωση σε πολλαπλά χαρακτηριστικά της νόσου:
μείωση των πλακών
- εξομάλυνση των αλλοιώσεων tau
- λιγότερη φλεγμονή
- αποκατάσταση του αιματοεγκεφαλικού φραγμού.
Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο ήταν ότι ο εγκέφαλος των ποντικών ξεκίνησε ξανά να παράγει νέους νευρώνες, μια διαδικασία που συνήθως «σβήνει» στα προχωρημένα στάδια του Αλτσχάιμερ.
Το κλειδί: η ενεργειακή ισορροπία των κυττάρων
Στο επίκεντρο της ανακάλυψης βρίσκεται το μόριο NAD+, το οποίο λειτουργεί ως βασικός ρυθμιστής της κυτταρικής ενέργειας. Όλα τα κύτταρα το χρειάζονται για επιδιόρθωση DNA, αντιμετώπιση οξειδωτικού στρες και διατήρηση της λειτουργικότητάς τους.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι όσο προχωρά το Αλτσχάιμερ, τόσο διαταράσσεται η ομοιόσταση του NAD+. Το ίδιο μοτίβο εντοπίστηκε και σε ανθρώπινους εγκεφάλους ασθενών που είχαν πεθάνει με τη νόσο.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ορισμένοι ηλικιωμένοι εμφάνιζαν παθολογικές αλλοιώσεις στον εγκέφαλο μετά θάνατον, αλλά δεν είχαν παρουσιάσει άνοια όσο ζούσαν. Σε αυτούς, η ισορροπία του NAD+ φαινόταν να έχει διατηρηθεί.
Η ουσία P7C3-A20 δεν προσθέτει NAD+ στον οργανισμό, αλλά βοηθά τα κύτταρα να σταθεροποιήσουν τη δική τους ενεργειακή λειτουργία, επιδιορθώνοντας το σύστημα, αντί απλώς να το «ενισχύουν».
Σύνδεση με το ανθρώπινο Αλτσχάιμερ
Για να αξιολογήσουν τη δυνητική σημασία για τον άνθρωπο, οι επιστήμονες συνέκριναν τα μοριακά ευρήματα των ποντικών με δεδομένα από ανθρώπινους εγκεφάλους με Αλτσχάιμερ. Εντόπισαν 46 πρωτεΐνες που μεταβάλλονται με τον ίδιο τρόπο και στα δύο είδη – και οι οποίες επανήλθαν σε φυσιολογικά επίπεδα μετά τη θεραπεία στα ποντίκια.
Οι πρωτεΐνες αυτές σχετίζονται με τον μεταβολισμό, τη φλεγμονή και την κυτταρική ανθεκτικότητα, ανοίγοντας τον δρόμο για νέους φαρμακευτικούς στόχους.
Μια αλλαγή παραδείγματος
Η μελέτη προτείνει μια ριζικά διαφορετική θεώρηση της νόσου Αλτσχάιμερ. Αντί να οφείλεται αποκλειστικά σε «τοξικούς» παράγοντες όπως το αμυλοειδές ή η tau, ενδέχεται να προκύπτει από κατάρρευση των μηχανισμών επιδιόρθωσης του εγκεφάλου. Όταν το ενεργειακό σύστημα των κυττάρων αποτυγχάνει, η βλάβη συσσωρεύεται.
Η αποκατάσταση αυτής της ισορροπίας, τουλάχιστον στα ποντίκια, οδήγησε σε πραγματική αναστροφή της νόσου.
Το αν και πώς αυτά τα ευρήματα μπορούν να μεταφραστούν σε θεραπείες για τον άνθρωπο παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Ωστόσο, κάτι που μέχρι πρόσφατα θεωρούνταν αδύνατο, πλέον έχει αποδειχθεί εφικτό στο εργαστήριο.
Η πλήρης ανάρρωση από προχωρημένο Αλτσχάιμερ δεν είναι πια θεωρητικά αδιανόητη.
Σημείωση: Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν υποκαθιστά ιατρική συμβουλή.
