Με τις σχέσεις Ουάσιγκτον – Τεχεράνης σε οριακό σημείο και τις αγορές ενέργειας να παρακολουθούν νευρικά κάθε δήλωση του Λευκού Οίκου, οι αναλυτές εκτιμούν ότι μια ευρείας κλίμακας σύγκρουση θα ήταν πιο σύνθετη και δαπανηρή από όσο αφήνει να εννοηθεί η ρητορική Τραμπ.
Οι εντάσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν παραμένουν υψηλές, παρά τις συνομιλίες που πραγματοποιήθηκαν στο Ομάν την προηγούμενη εβδομάδα. Η κυβέρνηση Τραμπ συνεχίζει να υιοθετεί σκληρή γραμμή απέναντι στην Τεχεράνη, απαιτώντας τον πλήρη τερματισμό του πυρηνικού εμπλουτισμού και περιορισμούς στο βαλλιστικό πρόγραμμα της χώρας.
Ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι το Ιράν θα αντιμετωπίσει «κάτι πολύ σκληρό» εάν δεν συμμορφωθεί με τις αμερικανικές απαιτήσεις, ενώ φέρεται να εξετάζει την αποστολή δεύτερου αεροπλανοφόρου στη Μέση Ανατολή. Ήδη από τον Ιανουάριο, η ανάπτυξη του USS Abraham Lincoln αύξησε την αμερικανική ναυτική παρουσία στην περιοχή.
Ωστόσο, ειδικοί επισημαίνουν, ότι οι υφιστάμενες δυνάμεις δεν επαρκούν για μια εκτεταμένη στρατιωτική επιχείρηση με στρατηγικό αποτέλεσμα, όπως η ανατροπή του ιρανικού καθεστώτος.
Περιορισμένες οι στρατιωτικές επιλογές
Αναλυτές επισημαίνουν ότι μια ουσιαστική στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν θα απαιτούσε δέσμευση αντίστοιχη του πολέμου στο Ιράκ, ένα σενάριο που ο Τραμπ δύσκολα θα υιοθετούσε. Η αλλαγή καθεστώτος δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αεροπορικά πλήγματα, ενώ η απομάκρυνση του Ανώτατου Ηγέτη Αγιατολάχ Χαμενεΐ δεν θα σήμαινε απαραίτητα πολιτική αποσταθεροποίηση υπέρ των ΗΠΑ. Αντίθετα, οι Φρουροί της Επανάστασης θα μπορούσαν να εδραιώσουν ακόμη περισσότερο τον έλεγχό τους.
Το Ιράν, παρά τις ζημιές που υπέστησαν πυρηνικές και πυραυλικές εγκαταστάσεις του σε προηγούμενες επιθέσεις, έχει κινηθεί ταχύτατα για την αποκατάστασή τους.
Παράλληλα, η Τεχεράνη επαναλαμβάνει ότι δεν επιδιώκει την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων και εμφανίζεται διατεθειμένη να περιορίσει τον εμπλουτισμό σε χαμηλά επίπεδα, θέση που η Ουάσιγκτον απορρίπτει μετά την κατάρρευση της πυρηνικής συμφωνίας το 2018.
Ο γεωοικονομικός παράγοντας
Πέρα από τη στρατιωτική πίεση, ο Λευκός Οίκος εντείνει και το οικονομικό μέτωπο. Ο Τραμπ έχει απειλήσει με δασμούς κάθε χώρα που συναλλάσσεται με το Ιράν, επιχειρώντας να απομονώσει περαιτέρω μια οικονομία ήδη επιβαρυμένη από κυρώσεις.
Οι αγορές πετρελαίου αντιδρούν έντονα σε κάθε ένδειξη κλιμάκωσης. Ένα ευρύτερο περιφερειακό επεισόδιο θα μπορούσε να επηρεάσει τη ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ, κρίσιμες αρτηρίες για την παγκόσμια ενεργειακή τροφοδοσία.
Με περίπου 40.000 Αμερικανούς στρατιωτικούς στην περιοχή και βάσεις σε Μπαχρέιν, Κατάρ και ΗΑΕ, ο κίνδυνος ιρανικών αντιποίνων παραμένει υπαρκτός. Το Ιράν έχει προειδοποιήσει ότι θα πλήξει αμερικανικές βάσεις και πιθανόν το Ισραήλ σε περίπτωση επίθεσης.
Η Τεχεράνη φαίνεται να εκτιμά ότι η Ουάσιγκτον δεν διαθέτει επαρκή συστήματα αναχαίτισης, για να προστατεύσει πλήρως το εκτεταμένο δίκτυο στρατιωτικών της εγκαταστάσεων στην περιοχή.
Κίνδυνος περιφερειακής ανάφλεξης
Η μεγαλύτερη ανησυχία αφορά το ενδεχόμενο μιας αλυσιδωτής κλιμάκωσης. Ακόμη και περιορισμένα πλήγματα θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δυσανάλογη ιρανική απάντηση, μετατρέποντας μια διμερή σύγκρουση σε ευρύτερη περιφερειακή κρίση.
Παρά τη σκληρή ρητορική, αρκετοί αναλυτές θεωρούν ότι ο Τραμπ γνωρίζει πως το «ιρανικό ζήτημα» δεν προσφέρεται για γρήγορες, καθαρές λύσεις. Το πολιτικό κόστος, η στρατιωτική πολυπλοκότητα και ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης της Μέσης Ανατολής καθιστούν κάθε επιλογή υψηλού ρίσκου.
Το ζητούμενο -για όλους πλέον- φαίνεται να είναι μία διαπραγματευτική διέξοδος, για να αποτραπεί μια νέα γεωπολιτική ανάφλεξη με παγκόσμιες συνέπειες.
