Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έχει θέσει το Υπουργείο Ανάπτυξης το σχέδιο νόμου με τον τίτλο «Νέα κίνητρα Άμεσων Ξένων Επενδύσεων, αναδιάρθρωση Διεύθυνσης Άμεσων Ξένων Επενδύσεων και λοιπές διατάξεις».
Η διαβούλευση θα διαρκέσει μέχρι την 16η Σεπτεμβρίου 2026 και ώρα 9 π.μ. και στο πλαίσιο αυτό καλείται κάθε κοινωνικός εταίρος και κάθε ενδιαφερόμενος, να καταθέσει τις προτάσεις του για τη βελτίωση των διατάξεων του σχεδίου νόμου.
Σκοπός είναι η αύξηση του ενδιαφέροντος ξένων επενδυτών για υλοποίηση επενδύσεων στη χώρα σε καίριους τομείς της οικονομίας και η μόχλευση ξένων κεφαλαίων για τη βέλτιστη εγχώρια οικονομική ανάπτυξη, μέσω χορήγησης κινήτρων προς επένδυση σε συγκεκριμένες επιχειρηματικές δραστηριότητες και κλάδους, προκειμένου να πραγματοποιηθούν νέες Άμεσες Ξένες Επενδύσεις (Α.Ξ.Ε.) και να ενισχυθούν ο ψηφιακός και τεχνολογικός μετασχηματισμός των επιχειρήσεων, η δημιουργία οικονομιών κλίμακας, η στήριξη καινοτόμων επενδύσεων και των προσώπων που επιδιώκουν την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, η απασχόληση με εξειδικευμένο προσωπικό, η στήριξη της νέας επιχειρηματικότητας, το επενδυτικό ενδιαφέρον στην ελληνική περιφέρεια και η ανταγωνιστικότητα σε τομείς υψηλής προστιθέμενης αξίας.
Με τις προτεινόμενες διατάξεις θεσμοθετείται ειδικό καθεστώς χορήγησης κρατικών ενισχύσεων σε επενδυτικά σχέδια, τα οποία χρηματοδοτούνται από μη εγχώρια επενδυτικά κεφάλαια και τα οποία δύναται να υπάγονται στις ακόλουθες κατηγορίες:
- Μεταποίηση και Βιομηχανική παραγωγή,
- Έρευνα, Εφαρμοσμένη Καινοτομία και Τεχνητή Νοημοσύνη,
- Βιομηχανοποιημένη Πρωτογενής Παραγωγή,
- Βιοτεχνολογία,
- Αμυντική Βιομηχανία και Αεροναυπηγική,
- Εφοδιαστική αλυσίδα - αποθήκευση (logistics),
- Τομέας Υγείας - Κέντρα Αποθεραπείας και Αποκατάστασης,
- Κοινωνική Πρόνοια - Κέντρα Παροχής Υπηρεσιών Οίκων Ευγηρίας,
- Η εισαγωγή ρυθμίσεων για τις διαδικασίες αξιολόγησης, έγκρισης, ελέγχου και πιστοποίησης των επενδυτικών σχεδίων που υπάγονται στο καθεστώς του παρόντος και
- Η θέσπιση μηχανισμού για την ενίσχυση των Α.Ξ.Ε. σε καίριους τομείς της οικονομίας.
Τα υπαγόμενα επενδυτικά σχέδια, σύμφωνα με το συγκεκριμένο σχέδιο νόμου, θα διέπονται από τους εξής κανόνες:
α) Κανόνας σώρευσης:
αα) Επενδυτικά σχέδια που ενισχύονται βάσει του καθεστώτος του παρόντος επιτρέπεται να υπαχθούν σε άλλο καθεστώς ενισχύσεων ή καθεστώς ενισχύσεων «ήσσονος σημασίας» (de minimis), ή να δανειοδοτηθούν με δάνεια που ενέχουν στοιχεία κρατικής στήριξης, με την προϋπόθεση ότι οι ενισχύσεις του παρόντος και οι ενισχύσεις που χορηγούνται βάσει άλλων καθεστώτων για τις ίδιες επιλέξιμες δαπάνες, εάν σωρευθούν, δεν οδηγούν σε υπέρβαση της έντασης της ενίσχυσης, όπως αυτή ορίζεται στην περ. 9 του άρθρου 4 ή των ποσών ενίσχυσης που ορίζονται στον Γ.Α.Κ., στους Κανονισμούς «ήσσονος σημασίας» (de minimis) ή στην οικεία απόφαση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που εκδίδεται κατόπιν κοινοποίησης σε αυτή.
αβ) Για να εξακριβωθεί, στο πλαίσιο του καθεστώτος του παρόντος, η τήρηση των ορίων, των μέγιστων εντάσεων ενίσχυσης και των μέγιστων ποσών ενίσχυσης που προβλέπονται στον Γ.Α.Κ., λαμβάνεται υπόψη το συνολικό ποσό των ενισχύσεων που χορηγούνται τόσο στο ενισχυόμενο επενδυτικό σχέδιο όσο και στην επιχείρηση, εφόσον αυτή υλοποιεί περισσότερα του ενός επενδυτικά σχέδια, ενώ ελέγχεται η περίπτωση τεχνητής κατάτμησής του.
αγ) Αν ενωσιακή χρηματοδότηση, η οποία υπόκειται σε κεντρική διαχείριση από τα θεσμικά όργανα, τους οργανισμούς, κοινές επιχειρήσεις ή τους φορείς της Ένωσης και δεν τελεί υπό τον άμεσο ή έμμεσο έλεγχο του κράτους, συνδυάζεται με ενίσχυση του παρόντος, προκειμένου να εξακριβωθεί κατά πόσο τηρούνται τα όρια κοινοποίησης, σύμφωνα με το άρθρο 4 του Γ.Α.Κ. και οι μέγιστες εντάσεις ή ποσά ενίσχυσης, λαμβάνεται υπόψη μόνο η κρατική ενίσχυση, υπό την προϋπόθεση ότι το συνολικό ποσό της δημόσιας χρηματοδότησης που χορηγείται για τις επιλέξιμες δαπάνες δεν υπερβαίνει το πλέον ευνοϊκό ποσοστό χρηματοδότησης, όπως καθορίζεται από τους κανόνες της ενωσιακής νομοθεσίας.
β) Κίνητρα:
Οι κρατικές ενισχύσεις που χορηγούνται μέσω του καθεστώτος του παρόντος λειτουργούν ως κίνητρο για την περαιτέρω ανάπτυξη δραστηριοτήτων ή έργων και δεν παρέχονται για δραστηριότητες τις οποίες θα ανέπτυσσε ο δικαιούχος, ακόμη και αν δεν του είχε χορηγηθεί η ενίσχυση. Οι ενισχύσεις έχουν χαρακτήρα κινήτρου, μόνο εφόσον ο δικαιούχος έχει υποβάλει γραπτή αίτηση υπαγωγής σε καθεστώς ενίσχυσης πριν από την έναρξη των εργασιών του επενδυτικού σχεδίου.
γ) Αρχή «Deggendorf»:
Στο καθεστώς ενισχύσεων του παρόντος δεν μπορούν να υπαχθούν σχέδια φορέων για τους οποίους εκκρεμεί διαδικασία ανάκτησης ενισχύσεων κατόπιν προηγούμενης απόφασης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δυνάμει της οποίας οι προγενεστέρως χορηγηθείσες ενισχύσεις έχουν κηρυχθεί παράνομες και ασυμβίβαστες προς την εσωτερική αγορά.
Ελάχιστο και μέγιστο ύψος επενδυτικών σχεδίων
Για την υπαγωγή στο καθεστώς Α.Ξ.Ε. προβλέπεται ελάχιστο και μέγιστο ύψος του επιλέξιμου κόστους του επενδυτικού σχεδίου, το οποίο προσδιορίζεται με βάση το μέγεθος του φορέα, και εξειδικεύεται στην απόφαση προκήρυξης. Το ύψος του επιλέξιμου κόστους του επενδυτικού σχεδίου δεν μπορεί να υπολείπεται του ποσού των 10.000.000 ευρώ ούτε να ξεπερνά το ποσό των 50.000.000 ευρώ.
Προκήρυξη καθεστώτος Άμεσων Ξένων Επενδύσεων
Το καθεστώς Α.Ξ.Ε. προκηρύσσεται άπαξ, ετησίως με απόφαση του υπουργού Ανάπτυξης και η απόφαση προκήρυξης περιλαμβάνει κατ' ελάχιστον τα εξής:
α) τον στόχο του Καθεστώτος Α.Ξ.Ε.,
β) τον συνολικό προϋπολογισμό του Καθεστώτος Α.Ξ.Ε. και την προέλευση της δημόσιας χρηματοδότησης,
γ) το ελάχιστο και μέγιστο ύψος των επενδυτικών σχεδίων,
δ) το είδος των επενδυτικών σχεδίων, τη μορφή, το ποσοστό και το ύψος των χορηγούμενων κινήτρων,
ε) τις προϋποθέσεις, τις προδιαγραφές, τους πρόσθετους όρους και τους περιορισμούς για την υπαγωγή επενδυτικών σχεδίων που δύναται να αναπτύσσονται σε διαφορετικές περιοχές,
στ) τα είδη δαπανών, το ποσοστό ενίσχυσης και τους κανόνες επιλεξιμότητας δαπανών,
ζ) τα κριτήρια και τον τρόπο αξιολόγησης, τους συντελεστές βαρύτητας, καθώς και την ελάχιστη βαθμολογία που απαιτείται να λάβει το επενδυτικό σχέδιο προκειμένου να είναι επιλέξιμο,
η) τα δικαιολογητικά για την υποβολή των αιτήσεων υπαγωγής και τροποποίησης της απόφασης υπαγωγής,
θ) τα δικαιολογητικά για την υποβολή αιτημάτων τακτικού ελέγχου,
ι) τα δικαιολογητικά για την υποβολή αίτησης για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης των επενδυτικών σχεδίων,
ια) τους όρους και τις προϋποθέσεις για την πιστοποίηση της ολοκλήρωσης και έναρξης της παραγωγικής λειτουργίας της επένδυσης,
ιβ) το ύψος του παραβόλου για την υποβολή αιτήσεων υπαγωγής, τροποποίησης των αποφάσεων υπαγωγής, καθώς και ελέγχου επενδυτικών σχεδίων,
ιγ) τις υποχρεώσεις των ενισχυόμενων φορέων, τόσο κατά το στάδιο πραγματοποίησης του σχεδίου, όσο και μετά την ολοκλήρωσή του,
ιδ) άλλους όρους που προβλέπονται στις διατάξεις του καθεστώτος Α.Ξ.Ε..
Δικαιούχοι και εξαιρούμενοι ενισχύσεων
Δικαιούχοι των κινήτρων του Καθεστώτος Α.Ξ.Ε. είναι οι φορείς επενδύσεων που χρηματοδοτούν ή στηρίζουν ή συμμετέχουν σε νέες επιχειρήσεις, με εγκατάσταση στην Ελλάδα ή υφιστάμενες αλλοδαπές επιχειρήσεις που ιδρύουν νέο υποκατάστημα στην ελληνική επικράτεια, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιχειρήσεις έχουν τη μορφή ανώνυμης εταιρείας ή ιδιωτικής κεφαλαιουχικής εταιρείας ή εταιρείας περιορισμένης ευθύνης. Ως «νέες» νοούνται οι επιχειρήσεις με ημερομηνία ίδρυσης που δεν ξεπερνά τους 12 μήνες από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης υπαγωγής στο Καθεστώς Α.Ξ.Ε..
Μέτοχοι των φορέων επενδύσεων μπορεί να είναι φυσικά πρόσωπα που είναι μόνιμοι κάτοικοι εξωτερικού ή νομικά πρόσωπα με έδρα εκτός της ελληνικής επικράτειας.
Από τα κίνητρα και την υπαγωγή στο καθεστώς Α.Ξ.Ε. εξαιρούνται:
α) επιχειρήσεις, σε βάρος των οποίων εκκρεμεί, κατά την υποβολή της αίτησης επενδυτικού σχεδίου, διαδικασία ανάκτησης ενισχύσεων κατ' εφαρμογή της αρχής Deggendorf,
β) επιχειρήσεις, σε βάρος των οποίων εκκρεμεί κατά την υποβολή της αίτησης ή έχει εκδοθεί καταδικαστική απόφαση για την παραβίαση διατάξεων της εργατικής και κοινωνικοασφαλιστικής νομοθεσίας, όπως προβλέπονται στα άρθρα 18 και 73 του ν. 4412/2016 (Α΄ 147),
γ) προβληματικές επιχειρήσεις, όπως ορίζονται στην περ. 18 του άρθρου 2 του Γ.Α.Κ.,
δ) επιχειρήσεις που αρνούνται να δεσμευθούν ότι δεν θα μετεγκαταστήσουν την ως άνω επιχειρηματική εγκατάσταση, για περίοδο 2 ετών, μετά την ολοκλήρωση της αρχικής επένδυσης,
ε) επιχειρήσεις, οι οποίες υλοποιούν επενδυτικά σχέδια που πραγματοποιούνται με πρωτοβουλία και για λογαριασμό του Δημοσίου, βάσει σύμβασης εκτέλεσης έργου, παραχώρησης ή παροχής υπηρεσιών.
