Το παγκόσμιο εμπορικό σύστημα βρίσκεται «σε μια αποφασιστική καμπή», προειδοποίησε σήμερα ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ, WTO, OMC), υπογραμμίζοντας πως ενδεχόμενη επιστροφή σε μια «μονομερή εμπορική πολιτική θα είχε σημαντικό κόστος».
«Η παγκόσμια εμπορική πολιτική και ο ΠΟΕ αντιμετωπίζουν τις σοβαρότερες και διαρκέστερες αναταράξεις από τη δημιουργία του πολυμερούς εμπορικού συστήματος πριν από 80 χρόνια», υπογραμμίζει ο οργανισμός στην ετήσια έκθεσή του, επαναλαμβάνοντας τη δήλωση που είχε κάνει τον Μάρτιο η γενική διευθύντριά του, η Νγκόζι Οκόντζο-Ιουεάλα.
Η κατάσταση δεν έχει βελτιωθεί έκτοτε, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχίζει τον πόλεμο των τελωνειακών δασμών του κατά πάντων μετά την επιστροφή του στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο 2025, σ' ένα πλαίσιο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων, ιδιαίτερα στη Μέση Ανατολή.
«Παρακολουθούμε μια αμφισβήτηση των εμπορικών κανόνων σε έκταση πρωτοφανή από τη δημιουργία, την επομένη της Μεγάλης Ύφεσης και του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου, των πολυμερών θεσμών που ανέλαβαν να εγγυώνται ένα ανοικτό, σταθερό και προβλέψιμο παγκόσμιο εμπόριο», εκφράζει την ανησυχία της στον πρόλογο της έκθεσης η επικεφαλής του ΠΟΕ.
Σύμφωνα με τον ΠΟΕ, τέσσερις δυναμικές έχουν δυσχεράνει τη συνεργασία μεταξύ των κρατών μελών του: η όλο και πιο κατακερματισμένη κατανομή της οικονομικής ισχύος, η αυξανόμενη ποικιλομορφία των βαθμών και των μορφών παρέμβασης των δημόσιων εξουσιών στις αγορές, η εξέλιξη της φύσης του εμπορίου (αλλαγή στις παγκόσμιες αλυσίδες αξίας, ψηφιοποίηση και περιβαλλοντικές πολιτικές) και η άνοδος των γεωπολιτικών εντάσεων.
Σύμφωνα με τις προσομοιώσεις που πραγματοποιούνται από τους οικονομολόγους του ΠΟΕ με ορίζοντα το 2050, το παγκόσμιο ΑΕΠ θα μειωθεί κατά 5,1% και οι παγκόσμιες εξαγωγές κατά 18,6% στο σενάριο ενός «κατακερματισμένου γεωπολιτικά κόσμου», στον οποίο το πολυμερές εμπορικό σύστημα θα διασπαζόταν σε γεωπολιτικά ευθυγραμμισμένα μπλοκ.
Βάσει ενός σεναρίου στο οποίο η πολυμερής συνεργασία θα αντικαθιστόταν από ένα δίκτυο συμφωνιών ελεύθερων συναλλαγών και ο ΠΟΕ δεν θα λειτουργούσε καθόλου, το παγκόσμο ΑΕΠ θα μειωνόταν κατά 6,9% και οι παγκόσμιες εξαγωγές κατά 26,9%.
Αντιθέτως, ένα σενάριο «ενισχυμένης παγκόσμιας συνεργασίας», στο οποίο η πολυμερής εμπορική συνεργασία θα ενισχυόταν, θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση του παγκόσμιου ΑΕΠ κατά 2,9% και των παγκόσμιων εξαγωγών κατά 17,9%.
Τα κόστη μιας ενδεχόμενης διάβρωσης των πολυμερών συναλλαγών δεν θα κατανέμονταν ισότιμα, σύμφωνα με τον ΠΟΕ, ο οποίος σημειώνει ότι οι πιο μικρές και πιο φτωχές οικονομίες θα ήταν ιδιαίτερα ευάλωτες.
Τεχνητή νοημοσύνη
Σύμφωνα με τον ΠΟΕ, ο οποίος θα δημοσιοποιήσει στις 8 Οκτωβρίου μια επικαιροποίηση των προβλέψεών του για το παγκόσμιο εμπόριο, ο οργανισμός παραμένει προς το παρόν «το ουσιώδες γρανάζι του βασισμένου σε κανόνες παγκόσμιου εμπορικού συστήματος».
Περίπου 72% του παγκόσμιου εμπορίου εμπορευμάτων συνεχίζει να διασχίζει τα σύνορα με βάση με τις δασμολογικές προβλέψεις που τα μέλη του ΠΟΕ έχουν διαπραγματευθεί και δεσμευθεί να σέβονται, αναφέρεται στην έκθεση.
Ωστόσο «πριν από δύο χρόνια το κομμάτι αυτό του παγκόσμιου εμπορίου ανερχόταν σε 80%», κάτι που δείχνει πως (...) δεν πάνε όλα προς το καλύτερο στους κόλπους του συστήματος. Αυτή η τάση είναι ανησυχητική και αντανακλά την αποφασιστική στιγμή» που βιώνουμε, δήλωσε ο επικεφαλής των οικονομολόγων του ΠΟΕ Ρόμπερτ Στάιγκερ, σε συνέντευξή του στο Γαλλικό Πρακτορείο.
«Μια άλλη ένδειξη της πίεσης που επιβαρύνει το παγκόσμιο εμπόριο είναι ότι οι νέοι δασμοί και εμπορικοί περιορισμοί αφορούν πλέον το 11% των παγκόσμιων εισαγωγών, δηλαδή το υψηλότερο ποσοστό εδώ και πάνω από 15 χρόνια», επισήμανε.
Σύμφωνα με τον Στάιγκερ, ένα μέρος της «ανθεκτικότητας» που επιδεικνύει σήμερα το παγκόσμιο εμπόριο οφείλεται «στην ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης» και στο γεγονός ότι τα προϊόντα που είναι απαραίτητα για την ανάπτυξη αυτής της τεχνολογίας δημιουργούν πολύ σημαντικές εμπορικές ροές (σέρβερ, βιομηχανικός εξοπλισμός, υπολογιστές...).
«Αυτή η αξιοσημείωτη ραγδαία ανάπτυξη των επενδύσεων, η οποία συνεχίζεται, (...) μπορεί να κρύβει εν μέρει τη μείωση του παγκόσμιου εμπορίου που θα παρατηρούνταν σε διαφορετική περίπτωση», υπογράμμισε.
Ένα άλλο σημαντικό σημείο που θα πρέπει να συγκρατήσουμε σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη, σύμφωνα με αυτόν τον ειδικό, είναι ότι η ραγδαία ανάπτυξή της παραμένει επικεντρωμένη σε ορισμένες χώρες και μπορεί να κρύβει πολύ διαφορετικές εξελίξεις του εμπορίου ανάλογα με την περιφέρεια.
Εξάλλου, «η έκρηξη των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να πάρει τέλος -ένα ενδεχόμενο για το οποίο γίνεται πολύς λόγος στους οικονομικούς και τους επιχειρηματικούς κύκλους- και θα ήταν συνεπώς παρακινδυνευμένο να θεωρήσει κανείς ότι όλα πάνε καλά μόνο και μόνο επειδή το παγκόσμιο εμπόριο συνεχίζει να αναπτύσσεται με σταθερό ρυθμό».
