Σε αλλαγή τεχνολογικού μοντέλου επενδύει η παγκόσμια κρουαζιέρα, με τη χρήση καυσίμων εκτός βαρέος μαζούτ να αυξάνεται και την ηλεκτροδότηση από την ξηρά να επεκτείνεται στον στόλο. Σύμφωνα με την CLIA, 193 πλοία διαθέτουν ήδη δυνατότητα OPS, ενώ ο αριθμός τους μπορεί να φτάσει τα 279 έως το 2039.
Ο παγκόσμιος κλάδος κρουαζιέρας αυξάνει τις επενδύσεις του σε τεχνολογίες και πρακτικές με στόχο τη μείωση των εκπομπών και τη βελτίωση της ενεργειακής και περιβαλλοντικής αποδοτικότητας των πλοίων. Αυτό προκύπτει από τη νέα ετήσια Έκθεση Περιβαλλοντικών Τεχνολογιών και Πρακτικών (ETP) της CLIA, η οποία καταγράφει την εξέλιξη του στόλου από το 2018 και καλύπτει πάνω από το 90% της παγκόσμιας επιβατικής χωρητικότητας κρουαζιέρας.
Τα στοιχεία αφορούν 297 κρουαζιερόπλοια που βρίσκονταν σε λειτουργία έως το 2025 και αντιστοιχούν στο 96% των πλοίων των εταιρειών-μελών της CLIA και στο 98% της χωρητικότητας των μελών κατά το έτος αναφοράς. Συνολικά, έως τον Αύγουστο του 2026, οι 45 εταιρείες-μέλη της CLIA διέθεταν 327 πλοία και περίπου 692.000 κλίνες επιβατών.
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία της μετάβασης αφορά τα καύσιμα. Η χρήση βαρέος μαζούτ (HFO) από τα επιβατηγά κρουαζιερόπλοια μειώθηκε από 74,2% της δηλωθείσας κατανάλωσης το 2019 σε 60,6% το 2024. Αντίστοιχα, η χρήση καυσίμων εκτός HFO αυξήθηκε από 25,8% σε 39,4%, ενώ τα στοιχεία της CLIA δείχνουν ότι το σχετικό ποσοστό έφτασε το 40,3% το 2025.
Η αλλαγή αποτυπώνεται και στην τεχνολογία των κινητήρων. Τα πλοία των μελών της CLIA με κινητήρες πολλαπλών καυσίμων έχουν αυξηθεί από μόλις ένα το 2018 σε 30 σήμερα. Με βάση το βιβλίο παραγγελιών του Αυγούστου 2026, 56 τέτοια πλοία αναμένεται να βρίσκονται σε λειτουργία έως το τέλος του 2030 και 69 έως το 2039. Η τεχνολογία επιτρέπει μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε τα πλοία να μπορούν να αξιοποιούν καύσιμα μηδενικών ή σχεδόν μηδενικών εκπομπών όταν αυτά καταστούν διαθέσιμα σε μεγάλη κλίμακα.
Η ηλεκτροδότηση αλλάζει τα δεδομένα στα λιμάνια
Ακόμη μεγαλύτερη είναι η αύξηση στην ηλεκτροδότηση από την ξηρά (Onshore Power Supply – OPS). Ο αριθμός των πλοίων που μπορούν να συνδεθούν με χερσαία παροχή ηλεκτρικής ενέργειας έχει υπερτριπλασιαστεί από το 2018, φτάνοντας σήμερα τα 193, από 55 τότε. Τα πλοία αυτά αντιπροσωπεύουν το 65% του στόλου και το 72,5% της δηλωθείσας χωρητικότητας.
Η τάση αναμένεται να συνεχιστεί: άλλα 47 πλοία έχουν προγραμματιστεί να αναβαθμιστούν με συστήματα παράκτιας ηλεκτροδότησης, ενώ 39 νεότευκτα θα παραδοθούν με την απαιτούμενη τεχνολογία. Με βάση αυτά τα δεδομένα, έως το 2039 εκτιμάται ότι 279 πλοία, δηλαδή το 74% του στόλου και το 82% της χωρητικότητας, θα διαθέτουν δυνατότητα OPS.
Το κρίσιμο ζήτημα, ωστόσο, βρίσκεται πλέον και στην άλλη πλευρά της αλυσίδας. Σήμερα μόλις 40 λιμένες παγκοσμίως, λιγότερο από το 3% των λιμένων προσέγγισης κρουαζιερόπλοιων, διαθέτουν τουλάχιστον μία θέση ελλιμενισμού με OPS. Η πλήρης αξιοποίηση της επένδυσης των πλοιοκτητών συνεπώς προϋποθέτει αντίστοιχες επενδύσεις σε λιμενικές και ενεργειακές υποδομές. Στην Ευρώπη, το πλαίσιο Fit for 55 προβλέπει ότι οι κύριοι λιμένες θα πρέπει να διαθέτουν OPS έως το 2030.
Παράλληλα, ενισχύεται η χρήση συστημάτων επιλεκτικής καταλυτικής αναγωγής (SCR) για τον περιορισμό των οξειδίων του αζώτου. Τα πλοία με τέτοια συστήματα αυξήθηκαν από επτά το 2018 σε 96 το 2026, αριθμός που αντιστοιχεί στο 32,3% των πλοίων και στο 27,6% της δηλωθείσας χωρητικότητας.
Η περιβαλλοντική τεχνολογία επεκτείνεται και στη διαχείριση του νερού και των λυμάτων. Σήμερα 293 πλοία, που αντιπροσωπεύουν το 98,7% των πλοίων που υπέβαλαν στοιχεία, έχουν δυνατότητα παραγωγής πόσιμου νερού εν πλω. Σε 218 από αυτά, η δυνατότητα καλύπτει το 100% των αναγκών σε πόσιμο νερό, επιτρέποντας θεωρητικά τη λειτουργία χωρίς ανεφοδιασμό από λιμένες.
Στα λύματα, όλα τα κρουαζιερόπλοια των εταιρειών-μελών της CLIA που πραγματοποιούν σήμερα ταξίδια, διαθέτουν συστήματα επεξεργασίας, ενώ 249 πλοία έχουν εγκεκριμένα προηγμένα συστήματα επεξεργασίας λυμάτων (AWTS). Ο αριθμός αυτός έχει αυξηθεί από 136 πλοία το 2018, ενώ 124 από τα πλοία με AWTS μπορούν να ανταποκριθούν στα αυστηρότερα πρότυπα της Ειδικής Περιοχής της Βαλτικής Θάλασσας.
Σημαντικές αλλαγές καταγράφονται και στη διαχείριση αποβλήτων. Επτά πλοία διαθέτουν σήμερα συστήματα αεριοποίησης αποβλήτων για παραγωγή ενέργειας, ενώ μικροβιακοί χωνευτές για τα απόβλητα τροφίμων χρησιμοποιούνται σε 137 πλοία, από 103 το 2022. Οι τεχνολογίες αυτές εντάσσονται στην προσπάθεια περιορισμού των αποβλήτων στην πηγή, αύξησης της ανακύκλωσης και επαναχρησιμοποίησης και μείωσης του όγκου που καταλήγει σε χώρους υγειονομικής ταφής.
Η πρόοδος αποτυπώνεται και στα στοιχεία για την Ευρώπη: σύμφωνα με την ανάλυση της CLIA στη βάση EU THETIS-MRV, από το 2018 έως το 2025 η μέση κατανάλωση καυσίμων ανά πλοίο μειώθηκε κατά περίπου 18,5%, ενώ οι μέσες εκπομπές CO₂ ανά πλοίο μειώθηκαν κατά περίπου 19,4%. Η ίδια η CLIA επισημαίνει, πάντως, ότι η έκθεση καταγράφει τις τεχνολογίες και πρακτικές των εταιρειών-μελών της και δεν αποτελεί πλήρη αποτύπωση όλων των τεχνολογιών που εφαρμόζει ο κλάδος.
Το επόμενο στοίχημα για την κρουαζιέρα βρίσκεται έτσι πέρα από τα ίδια τα πλοία. Η CLIA υπογραμμίζει ότι για να αξιοποιηθούν πλήρως οι επενδύσεις σε τεχνολογίες χαμηλότερων εκπομπών χρειάζονται διαθέσιμα, ασφαλή και ανταγωνιστικά καύσιμα νέας γενιάς, αλλά και οι απαραίτητες υποδομές σε λιμάνια και δίκτυα ενέργειας.
