Εξαιρετικά επικερδής για την αμερικανική πετρελαϊκή βιομηχανία αποδείχθηκε η κρίση με το Ιράν, με περισσότερα από 130 δισ. δολάρια κέρδη για τις εταιρείες εξόρυξης και διύλισης μέσα σε έξι μήνες. Την ίδια στιγμή, νοικοκυριά και επιχειρήσεις στις ΗΠΑ επιβαρύνονται με το αυξημένο κόστος της βενζίνης και του ντίζελ, αναδεικνύοντας την άνιση κατανομή των οικονομικών συνεπειών της ενεργειακής κρίσης.
Το ποσό αφορά περισσότερες από 50 μεγάλες αμερικανικές εταιρείες πετρελαίου και φυσικού αερίου, κυρίως παραγωγούς και διυλιστήρια, για την περίοδο Απριλίου - Σεπτεμβρίου. Πρόκειται μάλιστα για συντηρητική εκτίμηση, καθώς δεν περιλαμβάνει τα κέρδη του Μαρτίου, όταν ξεκίνησε η σύγκρουση, ούτε εκείνα του Οκτωβρίου. Για την ίδια περίοδο του 2025, οι αντίστοιχες εταιρείες είχαν καταγράψει συνολικά λιγότερα από 47 δισ. δολάρια.
Η άλλη όψη της κερδοφορίας αποτυπώνεται στον λογαριασμό των καταναλωτών. Σύμφωνα με ανάλυση του Climate Solutions Lab του Πανεπιστημίου Μπράουν, οι Αμερικανοί είχαν δαπανήσει έως την τελευταία εβδομάδα επιπλέον 147 δισ. δολάρια για βενζίνη και ντίζελ από τις 28 Φεβρουαρίου, όταν ξεκίνησαν τα αμερικανικά και ισραηλινά πλήγματα στο Ιράν. Η επιβάρυνση αντιστοιχεί σε περισσότερα από 1.100 δολάρια ανά νοικοκυριό.
Τα διυλιστήρια οι μεγάλοι κερδισμένοι
Τα μεγαλύτερα οφέλη αποκομίζουν τα αμερικανικά διυλιστήρια, καθώς οι στρατιωτικές επιχειρήσεις έχουν προκαλέσει σοβαρές ζημιές σε μονάδες επεξεργασίας καυσίμων στη Μέση Ανατολή και τη Ρωσία. Η μείωση της διαθέσιμης παγκόσμιας δυναμικότητας διύλισης, σε συνδυασμό με τη ζήτηση, έχει εκτοξεύσει τα περιθώρια κέρδους των μονάδων που εξακολουθούν να λειτουργούν.
Οι Αμερικανοί παραγωγοί πετρελαίου επωφελούνται επίσης από τις υψηλότερες τιμές, χωρίς να αντιμετωπίζουν τους επιχειρησιακούς κινδύνους και το κόστος δραστηριοποίησης σε εμπόλεμες ζώνες. Ωστόσο, η σημερινή κερδοφορία τους παραμένει γενικά χαμηλότερη από εκείνη του 2022, όταν η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία είχε προκαλέσει ισχυρότερο άλμα στις τιμές της ενέργειας. Το αμερικανικό πετρέλαιο διαμορφώθηκε κατά μέσο όρο περίπου στα 90 δολάρια το βαρέλι από τον Απρίλιο έως τον Σεπτέμβριο του 2026, έναντι περίπου 100 δολαρίων την αντίστοιχη περίοδο του 2022.
Ενδεικτική της έκτασης του οφέλους είναι η εικόνα των Exxon Mobil και Chevron, των δύο μεγαλύτερων αμερικανικών πετρελαϊκών ομίλων. Αμφότερες ανακοίνωσαν την Παρασκευή τα υψηλότερα κέρδη τρίτου τριμήνου εδώ και χρόνια, με βασικό μοχλό τις δραστηριότητες διύλισης. Τα κέρδη της Exxon υπερδιπλασιάστηκαν, ενώ εκείνα της Chevron σχεδόν τριπλασιάστηκαν. Η οικονομική διευθύντρια της Exxon, Νιλ Χάνσεν, αναγνώρισε την πίεση που προκαλούν οι υψηλές τιμές καυσίμων σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις, επισημαίνοντας ωστόσο ότι οι επενδυτικές αποφάσεις που καθορίζουν τη σημερινή παραγωγική δυναμικότητα έχουν ληφθεί χρόνια νωρίτερα.
Μερίσματα και επαναγορές αντί νέων επενδύσεων
Παρά την εντυπωσιακή αύξηση των εσόδων, οι πετρελαϊκοί όμιλοι δεν εμφανίζονται διατεθειμένοι να επιταχύνουν τις επενδύσεις τους. Η κυρίαρχη στρατηγική είναι η αποπληρωμή χρέους και η διακράτηση των πρόσθετων ταμειακών διαθεσίμων, αντί για την επέκταση της παραγωγής ή της δυναμικότητας διύλισης. Η διοίκηση της Chevron σημείωσε ότι τα αυξημένα διαθέσιμα ενισχύουν τον ισολογισμό της εταιρείας, ενώ η Valero Energy ξεκαθάρισε ότι δεν πρόκειται να αλλάξει το επενδυτικό της πλάνο μόνο και μόνο επειδή διαθέτει περισσότερα μετρητά. Τα κέρδη της τελευταίας, πάντως, υπέρ-εξαπλασιάστηκαν το τρίτο τρίμηνο.
Η συσσώρευση κεφαλαίων αναμένεται να ωφελήσει τελικά τους μετόχους, κυρίως μέσω υψηλότερων μερισμάτων και επαναγορών μετοχών. Αντίστοιχη εικόνα καταγράφεται και στην Ευρώπη: η Shell ανακοίνωσε κέρδη 12,06 δισ. δολαρίων το τρίτο τρίμηνο, υπερδιπλάσια από εκείνα έναν χρόνο νωρίτερα, ενώ τα κέρδη της γαλλικής TotalEnergies επίσης υπερδιπλασιάστηκαν, φθάνοντας τα 8,26 δισ. δολάρια.
Την ίδια στιγμή, η συγκυρία δημιουργεί και ευκαιρίες για μικρότερους παίκτες. Η ιδιωτική United Refining, με έδρα την Πενσιλβάνια, σχεδιάζει να αξιοποιήσει τα πρόσθετα έσοδα για τη μείωση του δανεισμού της, χωρίς να αποκλείει ακόμη και την αγορά νέου εταιρικού αεροσκάφους, όπως δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλός της Τζον Κατσιματίδης.
